Tula sa ika-232 kaarawan ni Gat Francisco Balagtas

TULA SA IKA-232 KAARAWAN NI GAT FRANCISCO BALAGTAS
(Abril 2, 1788 – Pebrero 20, 1862)

Makatang Balagtas, / tunay na dakila
At isang bayani / dahil sa inakda
Kinathang kayhusay / at matalinghaga
Ang Florante't Laura / n'ya'y kahanga-hanga!

Tila may kahawig / ito sa daigdig
Ang Romeo't Juliet / na kaibig-ibig
Na haraya'y tigib / ng pagsinta't usig
Gising ang pag-ibig / na di palulupig!

Kiko Balagtas na / dakilang totoo
Isang pagbati po / sa kaarawan mo
Kahit naghihirap, / pagbati'y narito
O, Kiko Balagtas, / tunay kang idolo!

Balik-balikan man / ang kanyang sinulat
Ang bayan nga'y sadyang / dito'y mamumulat
Lilo't tampalasan, / taksil na kabalat
Ating pag-ingatan / nang di makasugat.

Gagawin ko pa rin / ang planong pagkatha
Tutula ng isang / kwentong anong haba
Alay ko sa dukha't / uring manggagawa
Sana, habang buhay / pa'y aking magawa.

- gregbituinjr.
04.02.2020

Ngayong April Fool's Day

Ngayong April Fool's Day

Nawala na ba ang mga gimik na pagbibiro
Gayong April Fool's Day, manloloko'y tila naglaho
Ah, marahil dahil sa COVID, sila'y nasiphayo
Yamang nasa bahay lang at biro'y di mailako
O nagkasakit, huwag sana, ang mga damuho!

Nawa'y walang magkasakit, April Fool's Day man ngayon
Gawin muna'y mabuti kahit wala pang malamon
Ang pagbibiro namang ito'y may tamang panahon
Para iba'y patawanin at sumaya maghapon
Relaks lang, mayroon pa namang susunod na taon

Ipagpaliban na muna habang nasa quarantine
Lilipas ang April Fool's Day, ang masa'y tatawa rin
Fill in the blanks, ano kayang lunas sa COVID-19
Oo, kailangan ng masa'y mass testing ngayon din
O social distancing muna kung walang gamot pa rin

Ligalig ang bayan, di pa tayo makabungisngis
Sana kung magbibiro'y di birong nakakainis
Dapat muna sa ngayon ay mga birong malinis
April Fool, wala munang lokohan ngayong may krisis
Yamang araw na ito sa iba'y di naman labis

- gregbituinjr.
04.01.2020

Ligalig ngayon ang bayan

Ligalig ngayon ang bayan

ligalig ngayon ang bayan, ang lahat ay balisa
liglig sa dusa lalo't sa bahay ay tambay muna
ligid-ligid lang ang COVID-19, nananalasa
ligtas sana ang bawat isa't kanilang pamilya

ligoy pang mangusap ang ilan na mag-kwarantina
ligaw tuloy ang masa sa kanilang nadarama
ligwak din sa gutom ang masang balisa tuwina
liga'y tumulong sana upang matulungan ang masa

ligo sa umaga, simula ulo hanggang paa
ligamgam ng tubig ay damhin habang kumakanta
ligisin ng todo ang anumang dumi't bakterya
lipit na matapos maligo, kunin na ang twalya

ligtas na pamilya'y tila ba isang pangarap na
ligaw man sa ngayon, nawa'y matapos na ang dusa
ligaya ma'y di dama, sana'y ligtas bawat isa
ligalig na panahon ito'y malampasan sana

- gregbituinjr.

Mula lockdown hanggang lock jaw

Mula lockdown hanggang lock jaw

sabi ng isang kakilala, from lockdown to lock jaw
tila nakuha pang magbiro sa panahong ito
o baka naman dahil sa gutom, siya'y seryoso
lalo't ulam lang niya'y ihaw na tuhog sa kanto

siya'y murang tuhog-tuhog ang nilantakan na rin
dahil nagtitipid sa panahon ng COVID-19
paano kung kalusugan niya'y di patawarin
kung magkasakit siya'y paano patatawirin

dahil diyan, baka lockdown to lock jaw na'y mangyari
huwag naman sana, ngunit di tayo mapakali
di ka sa COVID-19 mamamatay, yaong sabi
kundi sa gutom, SA GUTOM, para kang walang silbi

sana kalagayang ito'y bumalik na sa ayos
pananalasa ng salot ay tuluyang matapos
sana maprotektahan din ang mga dukhang kapos
magkaroon din sila ng pagkain at panustos

- gregbituinjr.

Kaligaligan

KALIGALIGAN

narito tayo sa panahong di inaasahan
maririnig sa balita'y pawang kaligaligan
nakaamba ang panganib na di namamalayan
na idinulot sa iba'y tiyak na kamatayan

tayo'y magpalakas, uminom ng maraming tubig
kapaligiran ay linisin, maging masigasig
sa midya sosyal na rin lang muna magkapitbisig
sa facebook at twitter dinggin bawat pintig at tindig

kapanganiban ang dito sa mundo'y bumabalot
lalo't nahaharap sa sitwasyong masalimuot
sa ugnayan pa ng tao'y pagkawasak ang dulot
social distancing muna, saan ka man pumalaot

nakatanaw pa rin sa malayo, ang bulsa'y butas
sunod na henerasyon ba'y may maganda pang bukas
iyang sakit bang naglipana'y kaya pang malutas
gawin natin ang dapat bago pa tayo mautas

- gregbituinjr.

Huwag plastik

Huwag plastik

basahin mo naman ang karatula: Huwag Plastik!

sa tamang lagayan, basura'y ilagay, isiksik

gawin ito anuman ang aktibidad mo't gimik

upang di ka masita ng malambing o mabagsik

halaman ay di tapunan ng upos o basura

di rin tapunan ng busal ng mais ang kalsada

kung walang basurahan, isilid muna sa bulsa

huwag simpleng magtapon dahil walang nakakita

magresiklo agad, sa madla'y ating ipatampok

ihiwalay ang nabubulok sa di nabubulok

ibang tapunan ng upos na nakasusulasok

at iba rin ang basurang medikal at panturok

abisong ito'y kaydaling unawain at gawin

na sana naman ay huwag ninyong balewalain

- gregbituinjr.

Halina't magresiklo

Halina't magresiklo

sa pagtatapon pa lang ng basura'y magresiklo

pagbukud-bukurin mo na agad ang basura mo

simpleng payo, madali lang, di mo ba kaya ito

gayong nag-aral ka naman at napakatalino

ang karton at papel ay sa asul na basurahan

lata, aluminum o metal sa pulang lagayan

itapon mo naman ang mga plastik sa dilawan

residwal o latak ay sa basurahang luntian

tayo'y magtulungan sa paglilinis sa paligid

napakasimpleng bagay na alam kong iyong batid

ang bansang tahanan ay di dapat nanlilimahid

salamin ng pagkatao, mensaheng ito'y hatid

halina't magresiklo, basura'y ibukod-bukod

ang kalinisan sa bayan ay ating itaguyod

- gregbituinjr.

Kwento at kwenta ng buhay

kaibigan, di mo alam ang kwento ng buhay ko
kaya bakit ako'y basta na lang hahamakin mo
nakabase ka sa itsura ng aking pantalon
na kaiba sa sinusuot mong estilong baston

akala mo ba'y nakakatuwa ang kahirapan
di ba't mas nakakatuwa nga ang maging mayaman
may pera nga ngunit lagi namang kakaba-kaba
baka raw makidnap o maholdap, isip ay dusa

akala mo ba'y nasanay na akong naghihirap
kaya tingin mo sa aki'y taong aandap-andap
may kwento, walang kwenta, at tatawa-tawa ka lang
tila baga ako'y ilang ulit mong pinapaslang

di mo alam ang kwento ng buhay ng kapwa natin
kaya bakit pagtatawanan sila't hahamakin
di ba't mas maganda mong gawin ay sila'y tulungan
kaysa ang karukhaan nila'y iyong pagtawanan

- gregbituinjr.

Magtanim-tanim sa panahon ng COVID-19

Magtanim-tanim sa panahon ng COVID-19

sa kalunsuran nga'y nauso ang urban gardening

wala mang malaking lupa'y maaaring magtanim

sa lata ng pintura't sardinas o sa paso rin 

magtanim upang balang araw ay may aanihin

magtanim ng alugbati't kamatis sa bakuran

magtanim ng munggo sa paso't lagi mong diligan

pati kamote't talbos nito'y masarap iulam

basta't mga tanim mo'y lagi mong aalagaan

sinong maysabing sa lungsod ay di pwedeng magsaka

gayong sa urban gardening ay makakakain ka

mayroon kang tanim, pakiramdam mo pa'y masaya

aba'y may gulay ka na, may ulam pa ang pamilya

tayo'y magtanim at paghandaan natin ang bukas

lalo't may kwarantinang di ka basta makalabas

lalo sa panahon ngayong buhay ay nalalagas

dahil sa sakit na di pa nabibigyan ng lunas

magtanim ng kalabasa, patola, okra, gabi

tayo't mag-urban gardening na't ating masasabi

sa panahon ng kwarantina, tayo'y very busy

lalo't ang buhay sa ngayon ay di na very easy

- gregbituinjr.

Wala nang magtataho sa mga lansangan

Wala nang magtataho sa mga lansangan

aba'y wala nang magtataho sa mga lansangan

pati sila'y kailangang maglagi sa tahanan

ngunit isang kahig, isang tuka ang karamihan

paano ang pamilya sa ganitong kalagayan

pagkat panahon ngayon ng lockdown o kwarantina

upang di mahawa sa sakit na nananalasa

panahong sa polisiya'y dapat kang makiisa

upang di mahawa ng sakit ang iyong pamilya

kaysarap pa man din ng taho nilang nilalako

pampatalas daw ng isip, iyan ang tinuturo

kaya pala marami ang nahihilig sa taho

lalo na't batang nag-aaral matapos maglaro

ngunit wala nang magtataho sa mga lansangan

kung kailan sila babalik ay di pa malaman

sana'y malutas na ang nanalasang karamdaman

upang inaasam nating taho'y muling matikman

- gregbituinjr.

Ang buhay ay di pulos dilim

ANG BUHAY AY DI PULOS DILIM

ang buhay ay di pulos dilim
pagkat may umagang parating
bagamat tayo'y naninindim
sa panahon ng COVID-19

pesteng sa tao'y lumalamon
si Kamataya'y nangangaon
magtulungan tayo sa hamon
puksain ang salot na iyon

salot na iyon ay lilipas
at haharap sa bagong bukas
kahit na marami pang bakas
iyang salot na umuutas

sinaklot na tayo ng lagim
diwa'y huminto sa rimarim
ang buhay ay di pulos dilim
may umaga ring anong lilim

- gregbituinjr.

Halina't tangkilikin ang Taliba ng Maralita

Tanging publikasyon ng mga maralitang lungsod

Ang pahayagang sa kapwa dukha'y tunay na lingkod

Lubusan itong pinagsisikapang itaguyod

Ito'y alay sa dalita bilang lingkod at tanod

Balita't isyu ng maralita'y nilalathala

At may susubaybayan pang komiks at laksang tula

Nakikibaka, magsusulat, adhika'y dakila

Gisingin ang diwa, magsuri, maglingkod sa madla

May kongkretong pagsusuri sa bawat kalagayan

At misyong magmulat upang baguhin ang lipunan

Rebolusyon man ay gagawin nang mamulat ang bayan

At susulatin pati prinsipyo ng sambayanan

Lubos ang pasalamat namin sa tumatangkilik

Ito'y dyaryo ng dukha't kasangga nilang matalik

Taliba natin, pag may isyu'y di tumatahimik

At kung kailangan, magmulat upang maghimagsik

- gregbituinjr.

* Ang Taliba ng Maralita ang opisyal na publikasyon ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML)

* Ang mga sumusunod ang halimbawa ng unang pahina ng 20-pahinang Taliba ng Maralita:

Di man kumain makabili lang ng Liwayway

Di man kumain makabili lang ng Liwayway

minsan, di kakain ng agahan o tanghalian
pera'y laan sa Liwayway upang mabili ko lang
pagkat ito ang tanging magasing pampanitikan
na nasusulat pa sa sariling wika ng bayan

kaysarap ding basahin ng komiks, kwento't sanaysay
at sa tula ng mga makata'y mapapanilay
ito nga'y pinag-iipunan kaya nagsisikhay
kahit di kumain makabili lang ng Liwayway

dati'y lingguhan, dalawang beses na isang buwan
at sentenaryo na nito, dalawang taon na lang
nais ko lang magmungkahi upang dobleng ganahan
isang tula bawat labas ay gawing dalawahan

mabuhay ang Liwayway pati manunulat nito
patuloy nating tangkilikin ang magasing ito
O, Liwayway, ikaw ang dahil bakit pa narito
isa ka nang moog sa panitikang Pilipino

- gregbituinjr.

Mabuhay ang magasing Liwayway

Mabuhay ang Liwayway, magasing pampanitikan
Ako'y sumasaludo sa iyong kadakilaan
Ginugugol ko'y panahon upang mabili ka lang
At mabasa ang mga akda mong makabuluhan
Sinag ka sa diwa at rubdob ng bawat paglikha
Ikaw ang sa maraming manunulat ay simula
Nasa sinapupunan mo'y mga dakilang katha
Ginigising ang bayan ng mga bago mong akda
Liwanag sa karimlan ng isip ang inaalay
Ikaw itong sa bayan ay natatanging Liwayway
Wari ang mga nalathalang akda'y gintong lantay
At kami sa iyo'y lalagi nang nakasubaybay
Yinayari mo'y sadyang makasaysayan sa bansa
Wagas at dalisay ang paglilingkod mo sa madla
Asahang kami'y kasangga mo kahit walang wala
Yamang ikaw ang ilaw sa bayang nagdaralita
- gregbituinjr.

* napili ang litratong ito ng isyu ng Liwayway dahil nalathala kasabay ng kaarawan ng makata

Makiisa sa Earth Hour

Makiisa sa Earth Hour

Makiisa tayo sa Earth Hour, kababayan ko

At kumilos para sa nag-iiisa nating mundo

Kalikasang matagal nang sinisira ng tao

Itong Earth Hour ay pagmulat sa katotohanan

Isang aktibidad upang kumilos bawat bayan

Sa halaga ng pangangalaga sa kalikasan

Ating gawin ang Earth Hour bilang partisipasyon

Sabado, huling linggo ng Marso, sa bawat taon

At isara ang ilaw ng isang oras ang layon

Earth Hour, kung sa buong mundo'y sabay na gagawin

Ay pagtaguyod sa pag-alaga ng mundo natin

Ramdam agad na bawat isa'y kumikilos na rin

Tahimik man nating gawin ang pagpatay ng ilaw

Habang iniisip ang buhay sa mundong ibabaw

Humayo't ibahagi ang aral na mahahalaw 

Organisahin na ang Earth Hour sa ating bansa

Upang magpartisipa ang marami, kahit dukha

Resulta'y tiyak na may bungang maganda sa madla

- gregbituinjr. 

03.28.2020

* Sa March 28, 2020, araw ng Sabado, ay EARTH HOUR. Halina't makiisa sa pamamagitan ng pagpatay ng ilaw mula 8:30 pm hanggang 9:30 pm.

* Ang Earth Hour na sinimulan sa Sydney noong 2007 ang isa na sa pinakamalaking pagkilos ng mamamayan sa buong mundo na layuning mamulat ang bawat mamamayan sa pangangalaga ng nag-iisa nating daigdig.

Mula sa: https://www.earthhour.org/

Tuyong hawot sa panahon ng kwarantina

Tuyong hawot sa panahon ng kwarantina

tuyong hawot na'y iniisip kong letsong kawali

walang pera, kwarantina pa, wala nang mapili

sa kinaing hapunan, nasasarapan kunwari

wala namang masama kung magbabakasakali

sa panahon ng lockdown ay ganyan ang nadarama

nagkukunwari't nang sanidad ay manatili pa

pagkain na'y pulos pangkalamidad o sakuna

ganito ang buhay sa panahon ng kwarantina

tuyong hawot ay sabayan ng hinog na kamatis

sumasarap din ang kain kahit na nagtitiis

huwag lang magdamot kahit sino pa ang kadais

magbigay sa kapwa't dama mo'y kaysarap, kaytamis

kaysarap ng hawot, isipin lang ito'y adobo

at sa gutom ay makakaraos ka rin ng todo

- gregbituinjr.

Paumanhin, di ako palakwento

huwag na ninyong hilinging magkwentuhang matagal
dahil nais nyo akong makasama ng matagal
nais nyong magkwento ako ng aking pagkahangal?
para lang kayong nakikipagkwentuhan sa banal!

sa tortyur nga, hindi nila ako napagsalita
sa mga kwentong barkada o usapan pa kaya
lumaki akong mahilig magsulat, di dumada
kung nais nyo ng kwento ko, aklat ko'y basahin nga

sa kwento'y marami kayong mapupulot na aral
ang tula'y pawang kritisismo sa nasa pedestal
at may mga upak din sa mga pinunong hangal
ngunit may paghanga rin sa mga dalagang basal

di ako pipi, di lang ako madada sa inyo
muli man akong tortyurin, di ako palakwento
kung nais nyong mabatid anong nasa isipan ko
basahin ang tula't mababasa ang pagkatao

- gregbituinjr.

Pagninilay habang nagsisibak

nasa liblib na muna't panahon ng kwarantina
nagninilay, kumakatha, wala pa ring pahinga
dapat ding tumulong sa bahay, kusina, maglaba,
maglampaso, magsibak ng panggatong, mamalantsa

dapat ding pag-ingatan ang pagsisibak ng kahoy
habang nasa diwa'y kung anu-anong pananaghoy
na pinagmamasdan ang kongreso ng mga baboy
habang maraming matitikas ang naging palaboy

gamit ko sa pagsibak ang matalas na palakol
pagsibak ng punong mulawin ay pauntol-untol
malambot ang ipil-ipil na madaling maputol
pag bao ng niyog ay gulok naman ang hahatol

samutsari ang nasa isip habang nagsisibak
anong dapat gawin upang di gumapang sa lusak
kinakatha kung paano iiwasan ang lubak
ng diwa't damdaming umaararo sa pinitak

- gregbituinjr.

Matindi talaga ang epekto ng COVID-19

matindi talaga ang epekto ng COVID-19

dalawang beses na lang kada araw kung kumain

minsan akala mo'y busog ka ngunit gutom pa rin 

parang natortyur muli, kwarantina'y piitan din

madaling araw gigising, tindahan pa'y sarado

ikasiyam pa ng umaga magbubukas ito

si Bunso'y iyak ng iyak, naubos na ang Nido

at iisang balot na lang ang natitirang Milo

mabuti't nakabili pa ng isang sakong bigas

bago pa patakaran sa kwarantina'y ilabas

paubos na ang naimbak na nudels at sardinas

mabuti't may alugbating agad na mapipitas

kung laging alugbati ang ulam, nakakasawa

gulay na't nudels, walang mabilhan ng karne't isda

sa COVID-19, tila bawat isa'y kaawa-awa

di makapagtrabaho, ramdam mo'y walang magawa

ang mga dating pinagpala'y naging mapag-imbot

kahit ang mga dating galante'y naging kuripot

ugnayan ng tao'y nawala, nauso ang damot

habang nabubundat naman yaong trapo't kurakot

pamilya'y inuuna, kapwa'y balewala muna

pondo ng gobyerno'y di rin sapat, mauubos na

sa atin nga'y kaytinding epekto ng kwarantina

nawa pananalasa ng salot ay matapos na

- gregbituinjr.

Tanghalin mang bangkay, tuloy ang laban

TANGHALIN MANG BANGKAY, TULOY ANG LABAN

"Sa inyong pamimiyapis, mangyayaring abutin ang kayo’y tanghaling bangkay sa gitna ng parang ng pakikidigma; nguni’t ito’y isang kapurihang inyong maipamamana sa ating Bayan, sa ating lahi, at sa ating angkan." ~ ikalawang talata ng akdang "Mararahas na mga Anak ng Bayan" ni Gat Andres Bonifacio

sa pakikibaka, isang paa na'y nasa hukay

sa pagbaka, tanggap mong maaari kang mamatay

anu't anumang mangyari'y tatanghalin kang bangkay

ngunit nasa isip pa rin prinsipyo't magtagumpay

wastong asal iyan ng isang rebolusyonaryo

na inaral ang lipunan, niyakap ang prinsipyo

ng pagkakapantay-pantay nitong tao sa mundo

at pagtatayo ng isang lipunang makatao

tanghalin man kaming bangkay, tanggap namin ang hamon

kolektibo naming gagampanan ang aming misyon

adhikain at prinsipyong kaakibat ng layon

sistemang bulok ay babaguhin ng rebolusyon

patuloy na organisahin ang masang dalita

upang madama rin nila ang asam na ginhawa

ng buong bayan, at tatanggalin din nilang pawa

pribadong pag-aaring ugat ng lahat ng sama

mabuhay ang mga proletaryo, tuloy ang laban!

payabungin pa natin ang mga naninindigan

para sa ginhawa ng dukha, di ng mayayaman

para sa kapakanan ng lahat, di ng iilan

- gregbituinjr.