Paglalaba sa umaga

paggising sa umaga ay agad nang maglalaba

tatlong araw na kasing labada ko'y nakatengga

kaysa naman tuluyang bumaho, aba'y labhan na

sino pa bang aasahan mo, may katulong ka ba?

wala, kaya sariling katawan ang aasahan

lagyan ng tubig, sabunin, kusutin, at banlawan

dapat ding iayos ang mga damit sa sampayan

upang di gusot pag natuyo na ang kasuotan

upang di na rin plantsahin, tipid pa sa kuryente

ito'y pagpapahalaga mo na rin sa sarili

pagpapahalaga'y parang pagligaw sa babae

at sa bawat diskarte'y tumatagos ang mensahe

buhay mo ma'y karaniwan, kahit isa kang dukha

basta wala kang inaapi, ginagawa'y tama

sa paglalaba pa lang, mabuti kang halimbawa

pag mahusay sa gawain, maraming nagagawa

- gregbituinjr.

Kalusugan ay isama sa pagbabago ng sistema

higit pa sa Ondoy, Yolanda, o anumang sigwa

ang nananalasang salot kahit di pa tumama

sa pamilya ngunit pangamba'y nakakatulala

higit pa sa tripleng pag-iingat na'y ginagawa

bawal magkasakit, lalong mahirap magkasakit

tila pangmayaman lang ang ospital, anong bait

kung wala kang pera't may prinsipyong bawal mangupit

tiyak na pag nagkasakit ka'y nakapagngingitngit

"Bawal magkasakit" ang nadagdag  na panawagan

sa sarili, pamilya, barangay, samahan, bayan

paano ka nang kikilos kung may sakit ka naman

anong hirap humiga sa banig ng karamdaman

idagdag ang kalusugan sa gustong pagbabago

ng bulok na sistemang kayrami nang pinerwisyo

karapatan sa kalusugan ay dapat iwasto

ospital at klinika'y huwag ding isapribado

di dapat maging negosyo ang kalusugan natin

na kung sino lang ang may pambayad ang gagamutin

kaya ganitong sistema'y dapat nating baguhin

isang lipunang makatao ang ating likhain

- gregbituinjr.

Bukrebyu: Ang aklat na "Lenin's Last Struggle"

BUKREBYU: 

Ang aklat na “Lenin’s Last Struggle”

ni Greg Bituin Jr.

Nang makita ko ang aklat na "Lenin's Last Struggle" sa Book Ends Book Shop sa Lungsod ng Baguio noong Hulyo 2019, agad akong nanghiram ng pera kay misis upang mabili ang aklat sa halagang P120.00. Sabi ko agad sa aking sarili, hindi maaaring mawala sa koleksyon ko ang aklat na iyon. Orihinal palang nasulat iyon ng awtor na si Moshe Lewin sa wikang Pranses, at isinalin naman iyon sa Ingles ni A. M. Sheridan-Smith.

Bilang aktibista't Leninista, nais kong mabasa agad ang 193-pahinang aklat na iyon. May sampung kabanata mula pahina 3 hanggang 141, at may sampung appendixes mula pahina 143-176. Ang biographical note ay mula pahina 177 hanggang 182, at index mula pahina 183 hanggang 193.

Inilarawan ni Lewin sa aklat ang mga pangyayaring kinaharap noon ni Lenin sa huling panahon ng kanyang buhay, at pagkakamali tungkol kay Joseph Stalin. 

Tinalakay din ni Lewin ng mahaba-haba ang pagsusuri sa tinatawag na "Testamento" ni Lenin, na isang dokumentong nagtatasa o isang pagsusuri sa mga taong maliwanag na nakikita ni Lenin na sa hinaharap ay magiging magagaling na mga pinuno ng bansa.

Tinapos ni Lewin ang aklat sa pagninilay, na may mga ilang dokumentaryong batayan, kung ano kaya ang maaaring nangyari sa Unyong Sobyet kung hindi agad namatay si Lenin.

* Unang nalathala sa Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Abril 16-30, 2020, pahina 18.

Di sumusuko ang mandirigma

"As a fighter, you don't give up." - Mphathi Rooiland

I

ang mandirigma'y mandirigma't di basta susuko

sabi ng estrangherong nilalakad ay kaylayo

walang pamasahe, gutom, ngunit di nasiphayo

sa adhikaing makasama ang kanyang kadugo

II

huwag susukuan ang kaunti mong suliranin

o kahit marami pa, ito'y may kasagutan din

sa pagharap sa problema, iyo munang suriin

tulad ng puzzle, chess o sudoku'y iyong lutasin

lagi mong isipin, may kalutasan din ang lahat

ng suliraning di mo matingkala't di mo sukat

akalaing daratal, gaano iyan kabigat?

paano't bakit sumulpot, saan iyan nagbuhat?

imbes layuan, gawin mo itong malaking hamon

na kaya mo itong malutas, maging mahinahon

tulad ng mandirigmang sumusuko paglaon

tatawa ka na lang, iyon lang pala ang solusyon

- gregbituinjr.

Gagawin matapos ang lockdown

matapos ang lockdown, maghahanap na ng trabaho

nasisilip na ng biyenan, wala raw asenso

anong kakainin ng pamilya kung walang sweldo?

at naikwento pa sa magulang ko ang ganito

buti't di na umatake ang gallbladder ni misis

wala ring panggastos kung sakaling siya'y matistis

ganito lang daw ba ang buhay, pulos pagtitiis?

ako raw ay pultaym na tibak na di pa umalis

saan hahanap? sinong tatanggap na pagawaan?

kung sa biodata pa lang, kayraming karanasan

na higit kalahati ng buhay, nasa kilusan

susumpa ba akong pag-oorganisa'y tigilan?

masipag bilang tibak lalo na sa pagsusulat

maagang gumising,  gagawin kung anong marapat

naging sekretaryo heneral din ng ilang pangkat

magkatrabaho man, sa tungkulin pa rin ay tapat

matapos ang lockdown, iyan ang una kong adhika

maghanap ng trabahong sa pamilya'y kakalinga

kung kaya, baliin muna ang layuning dakila

magsilbi sa kapitalista, na kahiya-hiya

kahit tagahugas ng plato'y aking papasukin

upang di mapahiya sa umaasa sa akin

sana'y may makatulong sa ganitong suliranin

tanging masasabi ko'y tapat ako sa tungkulin

- gregbituinjr.

04.28.2020

Danggit at hawot

danggit at hawot, parehong tuyo ngayong umaga

ang aming inulam na kahit papaano'y mura

kaysa processed food o junk food doon sa groseriya

mabuti't di na muna isdang kinulong sa lata

pinirito ko sa kawali ang parehong tuyo

basta huwag masunog ay agad kong hinahango

matigas na mantika'y lumalambot sa pagluto

kasabay ng kanin, aba'y anong sarap isubo

pag masarap ang almusal, masigla ang katawan

dama mong sa anumang gagawin ay gaganahan

mahalaga'y di magutom ang tiyan at isipan

maglampaso, magwalis, maglaba, o magdilig man

danggit at hawot, isawsaw sa suka, O,  kaysarap

habang sa isip ay may kung anong inaapuhap

sa pagkatha, wastong salita ang aking hagilap

upang mambabasa'y may bagong pag-asang malasap

- gregbituinjr.

04.28.2020

Ginisang karot at wombok

ginisang karot at wombok ang inulam kagabi

na hinaluan pa ni misis ng tunang Century

sa sarap, pakiramdam ng katawan mo'y iigi

aaliwalas agad ang mukhang di mapakali

kaysarap iulam ng ginisang karot at wombok

maganda sa katawan, di ka agad inaantok

pakiramdam mo'y aktibo ka sa pakikilahok

kaya pagkakain, nilinis ang kawali't sandok

ang kasarapang ito sana'y malasahan mo rin

at di ka magsisising masarap ang iyong kain

subukan mo kayang magluto nito't gagaan din

ang pakiramdam mo kahit ito'y iyong papakin

tila sa nananalasang sakit ay gamot ito

o tingin ko lang pagkat wala nang sakit ng ulo

baka mawala ang kulubot at gatla sa noo

ah, basta masarap ito't sasaya ka rin dito

- gregbituinjr.

04.28.2020

* wombok - ito ang tawag sa petsay Baguio, ayon kay misis

Palaisipan ng makata

pinagninilayan ng makata'y palaisipan

kapara'y krosword at sudokung madalas sagutan

habang ang buwan at bituin ay pinagmamasdan

bukod doon, ano pang mayroon sa kalawakan?

natanaw niya ang bruhang nakasakay sa walis

nakarating na raw sa buwan ang asong may galis

may garapata na sa buwan, mapapabungisngis

agogo'y tinitingalang bituing nakaburles

ang makata'y pangiti-ngiti, mamaya'y luluha

magkano raw kung bilangin ang isang perang muta

tumula ang makatang pinabili lang ng suka

at masigabo pa rin ang palakpakan ng madla

pinangako ng makata sa diwata'y bituin

na kanya raw iaalay kung siya'y sasagutin

anong sarap ng pag-ibig kung iyong daranasin

lalo't kasama mo ang diwatang kayrikit man din

- gregbituinjr.

Ang tanong ng diwata

isang kabig, isang tula ang buhay ng makata

na tinatawag minsang hampaslupang pinagpala

isang kahig, isang tuka man siya't naglulupa

hangarin niyang maalpasan din ang dusa't sigwa

umuulan na, ang tubig ay diretsong alulod

kaya dapat agad maglagay ng timbang panahod

habang pinagninilayan ang saknong at taludtod

binibilang ang pantig nang tula'y di mapilantod

nasa isip nga'y diwatang inalayan ng rosas

na sa handog niyang tula'y kayraming naipintas

bakit daw nais ng makata'y lipunang parehas

gayong naglipana ang sakim, tuso't balasubas

nagpaliwanag ang makatang nais ipagwagi

ang puso ng diwatang may napakagandang ngiti

anya, lipunang nais ay walang dinuduhagi

walang mayaman o dukha, pantay anumang lahi

lipunang pinapawi ang asal-tuso, gahaman,

at pribadong pag-aaring sanhi ng kahirapan

sistemang umiiral ang hustisyang panlipunan

ngumiti ang diwata't sila'y nagkaunawaan

- gregbituinjr.

Maging bahagi ng pagbabago

aanhin mo naman ang isang buhay na tahimik

at walang ginagawa kundi sa sulok sumiksik

habang isyu't problema ng bansa'y namumutiktik

walang pakialam kahit na mata'y magsitirik

bahagi ka ng lipunan, halina't makibaka

at ating ipaglaban ang panlipunang hustisya

maging bahagi ka ng pagbabago ng sistema

at pagsikapang lumaya sa kuko ng agila

pag-aralan ang mga teorya ng pagbabago

maging kaisa sa pakikibaka ng obrero

iwaksi ang pribadong pag-aari't luho nito

at atin nang itayo ang lipunang makatao

masarap maging bahagi ng pangmasang gawain

na pakikipagkapwa'y itinataguyod natin

na pagpapakatao'y isinasabuhay man din

lipunang walang pang-aapi'y ating lilikhain

- gregbituinjr.

Ang sinumpaan

pag sumumpa ka hanggang kamatayan, panindigan

tulad ng pagsumpa ng katapatan sa kilusan

"salita'y panunumpa," ayon nga sa Katipunan

doon sa Kartilyang umugit sa puso't isipan

higit dalawa't kalahating dekada na ako

na niyakap ang bisyon, misyon, adhika't prinsipyo

ng pagkakapantay nitong mga tao sa mundo

walang mayaman o dukha, lipunang makatao

hangarin ay lipunang walang pagsasamantala

ng tao sa tao, nang may panlipunang hustisya

di lang pulos rali pag sinabing pakikibaka

kundi lumulutas din ng samutsaring problema

halina't lipunang makatao'y ating itayo

panghabambuhay na pangarap na di maglalaho

na mula sa kahirapan, uring dukha'y mahango

at maisakatuparan ang lipunang pangako

ito ang sinumpaang tungkuling dapat maganap

na sama-samang itayo ang lipunang pangarap

tutuparin ang layunin gaano man kahirap

hanggang ginhawang pangarap ng bayan ay malasap

- gregbituinjr.

Makating pakiramdam

sumasakit itong puwit, tila may almoranas

nang kinapa ko'y may bilog na balat na lumabas

sa butas, makati ang pakiramdam, anong lunas?

dapat pang umiri upang makalabas ang etsas

kaytagal ko sa kubeta, mag-iisang oras din

di na naisipan pang mag-almusal o kumain

sa kwarantina'y tila nagiging masasakitin

umiikli na ba ang buhay? mamamatay na rin?

saan patungo ang tulad kong isang perang muta

isang kabig, isang tula ang tulad kong makata

isang kahig, isang tuka ang tulad naming dukha

na isang pildoras man ay di mabili, kawawa

isang libo't isang panday ang makatang may husay

subalit sa panahong ganito'y di mapalagay

may sakit ang katawan, malusog ang pagninilay

nais nang magpahinga't sa tula'y huwag mawalay

- gregbituinjr.

Saan patungo ang maghapon?

saan na naman patutungo ang maghapong ito?

na kahit tag-araw, pakiramdam mo'y bumabagyo

nilalagnat ang kalamnan, tumama'y ipuipo

paano ba malulunasan ang sakit ng ulo

nangangatog ang mga tuhod pagkagising pa lang

animo'y pinaglaruan ng sanlibong balang

tila ba nagdedeliryo, diwa'y palutang-lutang

nasa diwa'y paano diligan ang lupang tigang

masakit makitang magkasakit ang kapamilya

di maisugod sa klinika pagkat walang pera

di malaman kung nakabuti nga ang kwarantina

lalo't wala na ngang trabaho ay wala pang kita

"Bawal magkasakit," ayon sa isang patalastas

ito'y isang paalalang dapat kang magpalakas

magpaaraw ka, maggulay ka, uminom ng gatas

at tubig, bakasakaling ito ang makalunas

- gregbituinjr.

Di magla-lie low

pinatitigil na ako't mag-lie low nang tuluyan

nais nilang maging mabuti akong mamamayan

at maging karaniwang walang malay sa lipunan

nais nilang baguhin ang buo kong katauhan

iminomolde nila ako sa kanilang gusto

subalit sa kalaunan ay aking napagtanto

di ako ang kanilang gusto kundi ibang tao

gusto nila'y taong ayon sa kanilang modelo

tila ba ako'y lalaking nawala sa sarili

nawala na ang pagkatao't laman ng kukote

sana ito'y kinatha lang ng aking guniguni

ngunit tunay, sampalin mo man ako, binibini

sampalin mo na ako nang magising sa pagkahimbing

sa bokabularyo ko'y walang "lie low", ow? magaling

di pa hihinto sa pagkilos, di pa ako praning

kahit bayaran pa ng samperang tumataginting

- gregbituinjr.

Nobela na ang nais sulatin

bakit daw ako sulat ng sulat, kanilang tanong

dahil ayokong nakatunganga, baka maburyong

ito ang paraan ko ng pagbahagi'y pagtulong

kaysa naman sa droga't yosi lang ako malulong

pulos tula nga lang at pawang eksperimentasyon

akrostika, unang pantigan, soneto,  de kahon

ang nais ko namang sulatin ay nobela ngayon

lalo na't kwarantina't dinaranas pa ang ambon

paano ba sisimulan ang nobelang hangarin

kung yaong maikling kwento'y di pa kayang sulatin

maikli man ang dagli, mamimilipit ka pa rin

para bang gawaing ito'y sangkaterbang pasanin

subalit kung manunulat ka'y gagawin ang lahat

magplano, magbalangkas, magbanghay, bago magsulat

sa huli mo na isipin kung ano ang pamagat

aba, simulan na bago pa abutin ng alat

- gregbituinjr.

Bandalismo

sa pader, anila, bandalismo'y pagdudumi lang

na gawain ng walang magawa, may pusong halang

ngunit anong istorya sa likod ng mga patlang

bakit isyu ng bayan ang doon ay nakasalang

bakit naman bandalismo'y napiling gawin nila?

may dahilan kung bakit natin ito nakikita

upang mabasa ng madla ang hinaing ng masa

at mabasa ang di binabalita ng masmidya

huwag mong laging tingnan kung bakit ito dumumi

suriin mo rin anong nakasulat na mensahe

bakit nasa pader ang sa masmidya'y di masabi

alamin bakit hibik ng masa'y sinasantabi

- gregbituinjr.

Ang kwarantina'y isang garison

ang lockdown o kwarantina'y parang isang garison

sa sariling tahanan ay bilanggong nakakulong

tingin sa sarili'y walang kwenta, nabuburyong

nabubuhay, ani Balagtas, sa "kutya't linggatong"

nabubusog ang tulad ko sa maraming palagay

habang gutom sa hustisya ang natokhang, pinatay

guniguni'y may binubulong habang nagninilay

dapat kong ituloy ang gawaing basa-talakay

malupit ang pakiramdam sa bahay nakapiit

para bang sa kwarantina lagi kang nakapikit

habang kinukulong din ang vendors na maliliit

sa iba'y munting bagay, sa akin nakakagalit

ramdam ko'y buryong sa kwarantina, sa totoo lang

sa garisong ganito'y nais ko na'y kalayaan

ngunit nais ko pang manatili ang katinuan

kaya tula pa rin ng tula sa kasalukuyan

- gregbituinjr.

Ang buhay ko'y pakikibaka

ANG BUHAY KO'Y PAKIKIBAKA

ang buhay ko'y pakikibaka, alam nila iyan

mamamatay akong adhikain pa rin ay tangan

di mawawala ang prinsipyo sa puso't isipan

mamatay man ako, patuloy na maninindigan

sa parlamento ng lansangan kapiling ng masa

kumikilos pa rin at magtatatlong dekada na

di tumitigil, hanggang kamatayan ang pagbaka

alam nila ito, ang buhay ko'y pakikibaka

sayang ang buhay ko kung mananahimik sa tabi

habang naghihikahos ay parami ng parami

kaya ayokong iniisip na lang ay sarili

kikilos pa rin ako't sa bayan ay magsisilbi

"Be a man for others," ang payo nga ng paaralan

tapos magiging makasarili kang mamamayan?

sayang ang buhay ko kung ganyan ang nasa isipan

para kang buwayang nanggagalugad sa katihan

"Iisa ang pagkatao ng lahat," ang sabi nga

ni Emilio Jacinto, bayaning mapagkalinga

kaya kasama ko'y aping uri, obrero't dukha

pagpapakatao'y tunay na gawaing dakila

- gregbituinjr.

* "Ang Buhay Ko'y Pakikibaka" ang nais kong pamagat ng isa sa mga gagawin ko pang aklat ng mga tula

Matapos ang lockdown

matapos ang lockdown, ako na'y magboboluntaryo

sa mga nangangailangan ng aking serbisyo

kahit walang sahod o kaya'y mababa ang sweldo

ibabalik kong muli ang sigla nitong buhay ko

 masisilayan akong muli sa pakikibaka

at magsusulat pa rin ng artikulong pangmasa

ipaglalaban pa rin ang panlipunang hustisya

at muling sasama sa pagbabago ng sistema

hihiwalay sa mga sagabal sa simulain

lalayuan ang sinumang balakid sa layunin

una lagi'y prinsipyo't niyakap na adhikain

iba'y suporta lang sa sinumpaan kong tungkulin

matapos lang ang lockdown, patuloy ang aking misyon

kikilos para sa adhikaing niyakap noon

ayokong basta na lang mawala sa sirkulasyon

mabuti nang mamatay kaysa mawala ang layon

- gregbituinjr.

Huwag kang lalabas ng bahay, baka barilin ka

huwag kang lumabas ng bahay, baka barilin ka

huwag kang bumili ng bigas, baka barilin ka

huwag maghanap ng pagkain, baka barilin ka

huwag ka nang magsalita, babarilin ka nila

huwag hayaang magutom ang pamilya, ingat ka

- gregbituinjr.

04.24.2020