Sinong tatapos sa aklat?

"A writer only begins a book. A reader finishes it." - Samuel Johnson

sinisimulan lamang daw ng isang manunulat

yaong pagkatha ng kanyang binabalak na aklat

at mambabasa na raw ang tatapos nitong sukat

ang sinabi'y matalinghagang dapat ding masipat

marahil, sinimulan lang ng may-akda ang katha

ngunit pagtatapos ng akda'y problema pa yata

kung serye sa magasin ang nobelang nililikha

kung basahin ito'y mambabasa ba'y nagtatakda?

kung simula pa lang ng nobela'y nakakabagot

baka akdang ito'y sa kangkungan na pinupulot

kung ayaw ng mambabasa ang akdang nilulumot

naglathala'y malulugi't sa ulo na'y kakamot

may nobelang sinaaklat na serye sa magasin

"Banaag at Sikat" ay nobelang halimbawa rin

inabangan ng mambabasa't kaysarap basahin

matapos lang ang isang taon ay sinaaklat din

marahil nga'y tunay ang sinabi ni Samuel Johnson

na sa mangangathang kagaya ko'y malaking hamon

isulat lang ba'y gusto o mambabasa'y kaayon?

susulatin ko ba'y aklat na panlahat ang layon?

- gregbituinjr.

Nagsakit-sakitan

may kilalang nagsakit-sakitan pagkat di alam

ang gagawin sa buhay, problema pa'y di maparam

walang plano sa buhay, walang pakialam

di alam ang gagawin, sa sarili'y nasusuklam

nanghihiram ng tapang sa kunwari niyang sakit

mahina ang loob, pinayuhan kong magpainit

sa araw pagkat Bitamina D yaong guguhit

sa bawat hinaymay ng kalamnan, gamot na sulit

di agad nagkakasakit ang may Bitamina D

ngunit malala'y magsakit-sakitan ang sarili

walang magawa, tingin sa sarili'y walang silbi

nag-iisip ng dahilan upang di nasisisi

wala raw ginagawa, walang kita, walang sahod

sa telebisyon na lang kasi laging nakatanghod

buhay na lang ba'y ganito, na tulad ng alulod

o baguhin ang pananaw sa buhay, huwag tuod

maghanap ng gagawin, magkaroon ng layunin

buhay ay gawing makabuluhan, may adhikain

tumulong sa kapwa, misyong marangal ay yakapin

di ka na magsasakit-sakitan, susulong ka rin

- gregbituinjr.

Libro imbes na yosi ang bisyo

mas mabuti pang pabilhin mo na ako ng libro

ngunit di mo ako mapabili ng sigarilyo

pagkat pagbabasa na ang kinagisnan kong bisyo

wala kasi akong mahita sa yosi o damo

napayosi rin ako noong aking kabataan

dahil naman sa pakikisama o barkadahan

subalit bisyong iyon ay agad kong napigilan

nang mapasama sa kilusang makakalikasan

sayang lang ang pera sa usok, sabi sa sarili

wala ngang pambili ng kanin, usok pa'y bibili?

mas mabuti pa ang ensaymada't busog ka dine

at pagbabasa'y naging bisyo kong kawili-wili

bagamat biniling libro'y di agad nababasa

binili iyon na pamagat at paksa'y kayganda

minsan isa o dalawang kabanata lang muna

mabuti na ang ganito't nakakapagbasa pa

- gregbituinjr.

Ang patpat ng ekobrik

Ang Patpat ng Ekobrik (ecobrick stick)

mahalaga ang paggamit ng patpat ng ekobrik
upang mga ginupit mong plastik ay maisiksik
sa boteng plastik din na paglilibingan ng plastik
patpat na kawayan lang ang gamitin mong paniksik

aangat lang ang mga plastik sa loob ng bote
kung wala kang pantulak sa plastik na anong dami
di lang ginupit na plastik ang isiksik sa bote
kundi malambot ding plastik na ikakabig dine

malambot na sando bag ang magtutulak pababa
sa tulong ng patpat na kawayang gamit mong kusa
di pwedeng metal kundi kawayan nang di masira
ang boteng plastik, na ekobrik mo ring ginagawa

ang malambot na plastik ang kukubkob sa ginupit
hanggang sa pinakababa't patitigasing pilit
na pag pinisil mo'y parang batong di mo mabinit
ekobrik na sa tigas parang brick na magagamit

- gregbituinjr.

Magkalintog man dahil sa page-ekobrik

nagkakalintog o nagkakapaltos din talaga
sa daliri sa paggupit ng plastik na basura
ayos lang iyon, sa kalikasan ay ambag mo na
paunti-unti man, nakadarama ka ng saya

ito ngang lintog ko'y halos di ko na naramdaman
daliri'y nakasakbat sa gunting, nakita na lang
na may lintog, marahil ay tanda ng kasipagan
o di kasipagan kaya madaling malintugan

gayunman, lintog na ito'y simbolo ng ekobrik
mga ginupit na plastik na ating isiniksik
sa boteng plastik, patitigasin mong talagang brick
nang makabawas sa kalat, walang patumpik-tumpik

magkalintog man at magkalipak, ito'y paggawa
ng makababawas sa basura mong nalilikha
basta makatulong, lintog na ito'y balewala
habang naggugupit, nagninilay, at kumakatha

- gregbituinjr.

Ang maging tibak

"Besides being a poet, to be an activist is my calling. ~ GBJ"

isa lang ako sa tinawag upang maging tibak
magsisilbi sa bayan, pamumuhay ay payak
danasin man ang hirap, wala ritong pisong pilak
nagpasya akong ganap, buhay ko'y dito tiniyak

pagyakap sa aktibismo'y pagtanggap sa layunin
sumama ako dahil marangal ang adhikain
lipunang makatao'y itayo ang simulain
upang sosyalismo't panlipunang hustisya'y kamtin

magtatatlong dekada nang ito ang aking misyon
uring manggagawa'y kasamang nagrerebolusyon
kasama rin pati magsasaka sa nilalayon
at nakikibaka para sa makataong nasyon

internasyunalismo ang prinsipyo't diwang yakap
na anuman ang lahi'y dapat tubusin sa hirap
pagkakapantay sa lipunan ang aming pangarap
rason kung bakit kami'y naging aktibistang ganap

kahit sa mga tula ko'y nakikibakang tunay
nagrerebolusyong yakap ang simpleng pamumuhay
sosyalismo sana'y makamit habang nabubuhay
ito na ang aking buhay hanggang ako'y mamatay

- gregbituinjr.

Halina't maglaro ng sudoku

matapos magbasa't magsulat, o magtanim kaya
matapos mag-ekobrik, magdilig man, o maglupa
maglalaro na ng sudoku sa selpon kong luma
animo'y matematika itong kahanga-hanga

tunay nga bang sudoku'y inimbento ng Igorot
dahil balangkas nito'y parang sa sundot-kulangot
pagkain sa kawayan at baong tamis ang dulot
siyam na hilerang tila sudoku pag sinundot

mula SUnDOt-KUlangot ay tinawag na sudoku
habang nasa kwarantina'y nilalaro-laro ko
di pa magastos na di tulad ng sudokung libro
na kailangan pang bilhin upang maglaro nito

may app ng sudoku, i-download mo sa iyong selpon
at laruin matapos ang gawain sa maghapon
magandang pangrelaks, pumokus, bilisan ang aksyon
huwag lang hayaang sarili mo'y dito magumon

- gregbituinjr.

Ekobrik ang libingan ng mga plastik

Ekobrik ang libingan ng mga plastik

sa lahat ng mga plastik, libingan n'yo'y ekobrik
panawagang sa boteng plastik na kayo isiksik
ito ang maaaring gawin sa lahat ng plastik
lalo't naglipana na sila, anong iyong hibik?

mamangka ka sa dagat, ang plastik nga'y naglutangan
malapit sa amin ang Manila Bay, iyong tingnan
hinampas ng alon ang plastik sa dalampasigan
akala ito'y pagkain ng isdang nagbundatan

may dapat tayong gawin upang ilibing ang plastik
huwag sa laot pagkat mata ng isda'y titirik
mayroon din daw microplastics na kahindik-hindik
na di na malaman kung saan-saan nakasiksik

ilibing ang mga plastik ng pinagkainan mo
kung nais mo'y isama ang mga plastik na trapo
i-ekobrik lalo't mga plastik ang mga ito
nang di na lumutang sa dagat at makaperwisyo

- gregbituinjr.

Nakarami na rin ako ng nagawang ekobrik

nakarami na rin ako ng nagawang ekobrik
sa boteng plastik ay pinagsikapan kong isiksik
ekobrik ay libingan na ng laksa-laksang plastik
ekobrik ay libangan ko na ring nakasasabik

kayraming naipong plastik habang may kwarantina
pinatitigas na parang bato, pindutin mo pa
pag binato ng plastik ni misis, masakit pala
parang haloblak ang ginawang ekobrik, ano ba?

isang tulong na rin ito sa ating kalikasan
upang basura'y mabawasan sa kapaligiran
isang ekstrang gawain man ito'y pinagsikapan
upang makatulong din sa kapwa't sa sambayanan

ang naipong plastik sa malaking bag na'y naubos
ang basura'y di napunta sa laot, nakamenos
pakiramdam mo'y masaya't nakatulong kang lubos
ginawa sa panahong kwarantina kahit kapos

- gregbituinjr.

Dalawang payak na tanaga

I

lagi kang magsisikap
nang kamtin ang pangarap
dinanas man ang hirap
at buhay mo'y masaklap

sige lang, magsikap ka
magsipag sa tuwina
gumawa hangga'y kaya
at ika'y malakas pa

II

manggagawa, obrero
uri, organisado
lipuna'y aralin mo
kapitalismo'y ano

kaharap man ang sigwa
kaya mo, manggagawa
ang obrero'y dakila
sa lupang pinagpala

- gregbituinjr.

Ayoko nang umabot ng otsenta sa pagtanda

ayoko nang umabot ng otsenta sa pagtanda
na inabot ko lang iyon dahil nakatunganga
na di ka man lang nakatulong sa bayan o madla
mabuti nang mamatay sa laban kaysa tumanda

mahalaga laging may nagagawa ka sa bayan
sa iyong kapwa tao, maging sa kapaligiran
may nagagawa ka ba para sa kapayapaan?
ipinaglaban mo ba ang pantaong karapatan?

mabuti nang makipaglaban at baka magwagi
mabuting maglingkod sa bayan kaysa naghahari
kung bulok ang sistema'y bakit pinananatili
ayokong tumanda kung tahimik na lang palagi

ayokong kain, tulog, trabaho, paikot-ikot
kain, tulog, trabaho, kain, tulog, nababansot
ang utak, ayokong tumandang turumpong kangkarot
kung ganito lamang, otsenta'y ayokong maabot

- gregbituinjr.

Kinsenas na naman

Kinsenas na naman, sahod ng mga manggagawa
Ibigay sana'y tamang presyo ng lakas-paggawa
Natataguyod sana ang magandang halimbawa
Subalit switik nga ang kapitalistang kuhila
Espesyal na araw na aba pa rin ang paggawa

Nagtatrabaho upang ang pamilya'y may makain
Ang kalusugan ng pamilya'y dapat atupagin
Sa bawat araw, kitang sahod ay dapat ipunin
Na pati edukasyon ng anak ay iisipin
Ang pag-iimpok para bukas ay mahalagahin

Nananatiling ganyan, paikot-ikot ang buhay
Ang kinsenas at katapusan ay dapat manilay
Manggagawa kang sa pamilya'y kayraming inalay
Anak mo sana'y magsikap at mag-aral ngang tunay
Na ganyan pa rin ang iyong buhay hanggang mamatay

- gregbituinjr.

Ang kalayaan sa pamamahayag

ANG KALAYAAN SA PAMAMAHAYAG

Sinaliksik at sinulat ni Greg Bituin Jr.

Sa ating Konstitusyong 1987, Artikulo III, Seksyon 4, ay nasusulat: "No law shall be passed abridging the freedom of speech, of expression, or of the press, or the right of the people peaceably to assemble and petition the government for redress of grievances." ("Walang batas na dapat ipasa na pumipigil sa kalayaan sa pagsasalita, ng ekspresyon, o ng pamahayagan, o ang karapatan ng mga tao sa mapayapang pagtitipon at hilingin sa pamahalaan upang malunasan ang mga hinaing. - salin ni GBJ.)

Ito rin ang pinaninindigan ng ating publikasyong Taliba ng Maralita. Kaya patuloy tayong gumagawa, nagsusulat ng mga akda, at naglalathala ng ating pahayagan. Dahil ang kalayaan sa pamamahayag ay karapatan ng bawat mamamayan. Walang anumang batas ang dapat pumigil sa kalayaang ito.

Sapagkat patuloy ang pagdaloy ng komunikasyon, animo’y walang hanggang ang mga titik sa bawat pahina, patuloy ang daloy ng mga salita lagpas pa sa hangganan ng mga bansa. May mata ang balita, may tainga ang lupa, ayon nga sa isang kasabihang Pinoy. Kaya inaabot ng ating pahayagan ang mata at tainga ng kapwa dukha. Subalit may nais pumigil ng kalayaang ito, tulad ng naganap na pagsasara ng ABS-CBN, ang naganap na pagkapaslang sa mahigit 30 mamamahayag sa Maguindanao massacre noong 2009 at di mabilang na pagpaslang sa mga mamamahayag. Ilang titik lamang subalit makapangyarihan ang mga titik na nasa pahayagan.

Bilang mamamahayag ng Taliba ng Maralita, malaking pundasyon ng ating isinusulat ang mga salita. Kaya mabigat ang nakaatang na responsibilidad sa bawat salitang ating ipinahahayag. Kaya dapat maingat tayo upang hindi tayo mapahamak sa mga halibyong (o fake news), at talagang seryoso tayong ang bawat isinusulat natin ay batay sa tunay na pangyayari. Dahil hindi na natin mai-edit ang mga impormasyong isinulat natin pag ito’y nalathala na at naipamahagi na ang pahayagan sa kapwa maralita.

Subalit dapat nating gampanan ang ating misyon – ang magbalita, mag-ulat, magmulat at mambatikos kung kailangan. Mahalaga’y naninindigan ang Taliba ng Maralita sa katotohanan at pagmumulat sa mga kapwa dukha tungo sa pangarap nating lipunang makataong iginagalang ang dignidad at pagkatao ng bawat mamamayan.

* Isinulat para sa Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), at nalathala sa isyu nito ng Mayo 1-15, 2020, pahina 2.

Ingat, baka matibo

ingat, baka matibo, ang sabi ng aking pinsan
nang minsang kami'y naglalakad doon sa tubuhan
may tibo raw na anong liliit sa sa dahon niyan
na dapat ko raw iwasan upang di masugatan

dahil doon, maraming salamat sa kanyang payo
kaya sa masukal, nag-iingat ng taos-puso
di lang sa ahas mag-ingat kundi pati sa tibo
pagkatakot sa madadawag ay agad naglaho

kaya kahit mapunta ako sa ibang probinsya
mag-ingat sa madadawag ay ginagawa ko na
mahirap maisahan, kahit tibo lang ay isa
aaringking ka sa sakit, buong araw na dusa

may lason man o wala, pag sa balat mo'y tumusok
kung kagat man ng langgam iyon ay di ko pa arok
magandang pagsasanay nang makaiwas sa tusok
maging maingat saan mang mapasuot na sulok

- gregbituinjr.

Paninilip

naninilip siya sa butas nang aking mahuli

ngunit di siya umaamin, walang sinasabi

upang malaman ang totoo'y sisilip din dini

upang magkasala rin ako't dalawa na kami

paano kung ako'y pagbintangan ding namboboso

o kaya'y nagmamanman siya't may ibang sikreto

depende marahil sa lugar o katayuan n'yo

kung matatakasan agad ang sitwasyong ganito

bakit nga ba may masasaya kapag naninilip

dahil ba pulos libog ang nadama't naiisip

o baka tumatayo na kapag nananaginip

kaya dapat ilabas ang kung anong halukipkip

sana'y walang mangyaring masama sa binosohan

sana'y hanggang silip na lang ang kanyang maranasan

huwag na sanang sumobra't lumampas sa hangganan

at panatilihin na lamang ang kapayapaan

- gregbituinjr.

Nagagalit sa sarili

nagagalit sa sarili pag ako'y pumapalpak

di ko sinisisi ang asawa ko't mga anak

o kahit kaibigan, kakilala, kamag-anak

sarili lang ang sisisihin pagkat ako'y tunggak

bakit iba'y sisisihin sa pagkakamali ko

sila nga ba ang talagang nagkamali o ako

mahirap bang sa sarili'y tanggapin ang mali mo

tatanggapin ko ang mali upang makapagwasto

ilang beses na rin ba akong gumapang sa lusak

ilang beses na sa pagkilos muntik mapahamak

ilang beses nang nakatikim ng suntok at tadyak

ilang beses na rin ba akong gumanti't nanapak

kapalpakan ko ba'y maisisisi ko sa iba

o sarili'y pakasuriin at mag-analisa

magwasto upang makapaglingkod pa rin sa masa

sarili'y ayusin kung narito ang diperensya

nangyari'y pagnilayan, magwasto kung kailangan

magpakatao ka pa rin sa harap ng sinuman

makipagkapwa, di man makatao ang lipunan

gawain at tungkulin mo'y pagsikapang galingan

- gregbituinjr.

Bukrebyu sa aklat na "Si Andres Bonifacio at ang Himagsikan

Bukrebyu: Ang aklat na SI ANDRES BONIFACIO AT ANG HIMAGSIKAN ni Jose P. Santos

Maikling sanaysay ni Gregorio V. Bituin Jr.

Nabili ko ang aklat na Si Andres Bonifacio at ang Himagsikan noong Disyembre 9, 2019 sa Popular Bookstore sa Lungsod Quezon sa halagang P50.00 lang. Laking tuwa kong magkaroon ng makasaysayang aklat na ito para sa aking koleksyon.

Ito'y sinaliksik at sinulat ni Jose P. Santos at may Paunang Tula ni Jose Corazon de Jesus. Umaabot ito ng 52 pahina at ikalawang paglilimbag na ito noong 1935.

Isinalaysay dito ni Santos ang mga nasaliksik niyang talambuhay ni Gat Andres Bonifacio, tinalakay at nilathala rin ng buo ang mga sanaysay ni Bonifacio na "Ang Dapat Mabatid ng mga Tagalog" at "Katipunang Mararahas ng mga Anak ng Bayan", dalawang liham ni Bonifacio, at kanyang mga tulang "Pag-ibig sa Tinubuang Bayan", "Katapusang Hibik ng Pilipinas", "Tapunan ng Lingap" at "Ang mga Cazadores", at salin ni Bonifacio ng Mi Ultimo Adios ni Gat Jose Rizal.

May kopya rin ng ulat ni Heneral Lazaro Makapagal, na pinadala kay Jose P. Santos, may petsang Hunio 27, 1929, hinggil sa naganap noong Mayo 10, 1897, nang pinaslang sina Andres at Procopio Bonifacio ng grupong pinamunuan ni Makapagal.

Naroon din ang dalawang ulat, may petsang Marso 31 at Nobyembre 26, taon 1926, si Epifanio delos Santos, direktor ng Philippine Library and Museum, hinggil sa mga natuklasang buto ni Bonifacio.

Anupa't napakaraming datos ang ating malalaman tungkol sa buhay, sulatin, at kamatayan ng ating dakilang bayani. Dapat din itong mabasa ng sinumang nagmamahal sa kalayaan ng bayan at nakikibaka para sa kaginhawaan ng bawat tao sa daigdig.

* Unang nalathala sa Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Mayo 1-15, 2020, pahina 16.

Dahil walang pagemaker, ginamit ko'y microsoft word

sa paggawa nga ng dyaryo, pagemaker ang gamit ko

ngunit sa mga computer shop ay wala na ito

kaya microsoft word na'y gamit ko sa pagdisenyo

ng pahayagan, ng magasin, maging ng polyeto

isulat muna sa papel ang iyong inaakda

para handa na pag sa kompyuter ka na nagtipa

pag may wifi, pwedeng sa facebook sa selpon gumawa

pag nasa kompyuter na, saka kopyahin ang katha

nakaplano na sa isip ang buong pahayagan

isulat sa notbuk bawat pahina't nilalaman

ige-grayscale mo sa internet ang mga larawan

ilagak sa facebook group o i-email lahat iyan

saanmang computer shop, microsoft word ay laganap

sulatin mo'y i-download sa facebook o email na app

o i-copy paste muna sa notepad ang iyong na-tayp

mula notepad sa microsoft word, ilipat mong ganap

i-column sa isa, dalawa, batay sa disenyo

parang pagemaker pero microsoft word ang gamit mo

batay sa plano, ilagay mo ang teksto't litrato

pag natapos na'y tiyaking mai-p.d.f. ito

i-u.s.b. ang p.d.f. file, pag may pondo'y dalhin

sa palimbagan upang maging dyaryo o magasin

bahala silang maglimbag hanggang ito'y tiklupin

pag gawa na'y ipamahagi o ibenta mo rin

- gregbituinjr.

Kung walang kompyuter, magdisenyo sa selpon

kailangang sadya ng matinding pagtitiyaga

kung selpon lang ang iyong gamit sa bawat pagkatha

buti't may app na pwede kang magdisenyo't lumikha

ngunit app ay araling mabuti nang maunawa

kung walang laptop at walang bukas na computer shop

malaking tulong sa gawain ang na-download na app

microsoft word, gmail, notepad, mada-download mong ganap

photo editor, wordpress, sa internet nga'y laganap

lalo't kwarantina, wala kang anumang magamit

kundi selpon lang, oo, selpon lang na anong rikit

saan ka man pumunta ay madali mong mabitbit

dapat lang magtiyaga kung gusto'y nais makamit

huwag kang maaburido, matutong magtiyaga

teknolohiya'y maraming hinahain sa madla

aralin ang app, paisa-isa't may magagawa

huwag mainip, selpon man, maraming malilikha

- gregbituinjr.

Buhay na bibitin-bitin

buhay na bibitin-bitin
ay laging pakaisipin
di dapat sising alipin
kundi tayo'y kawawa rin

magsikap lagi't magsikap
pagkat daig ng maagap
ang masipag, kung mangarap
tayo'y dapat may paglingap

isang kahit, isang tuka
ang buhay ng maralita
nawa'y huwag matulala
pag kahirapa'y lumala

wala mang kasiguruhan
ang buhay ng mamamayan
suriin mo ang lipunan
pati na pamahalaan

bakit ba may asindero
bakit may kapitalismo
nasaan ang pagbabago
bakit may uring obrero

kanilang pinanatili
ang pribadong pag-aari
kaya mayama'y nagwagi
at mga dukha'y pighati

kaya dapat maghimagsik
kung ayaw mata'y tumirik
rebolusyon na ang hibik
laban sa mga suwitik

pangarap nating sumaya
tila may bagong pag-asa
itatayong sama-sama
ang lipunan nitong masa

- gregbituinjr.