Kaming mga aktibista'y may prinsipyo't dignidad

kaming mga aktibista'y may prinsipyo't dignidad
kakampi ng dukha, tumutulong sa kapuspalad
nilalabanan ang burgesyang may utak-baligtad
dahil sakim at sariling interes lang ang hangad

aming itatayo'y isang lipunang makatao
na sa karapatan ng bawat tao'y may respeto
at walang pagsasamantala ng tao sa tao
kung saan bawat isa'y nagtutulungan sa mundo

hangga't may mga pagsasamantala sa lipunan
hangga't patuloy ang kahirapan at kaapihan
asahan ninyong patuloy pa rin kaming lalaban
asahan ninyong tibak ako hanggang kamatayan

kaming mga aktibista'y may prinsipyo't dignidad
na ipinaglalaban at sa masa'y inilalahad
ang kabulukan ng sistema'y aming nilalantad
dahil nais naming dukha'y isama sa pag-unlad

- gregbituinjr.

Patuloy na pagkatha

patuloy pa rin ang gawaing kumatha ng tula
anuman ang pag-usapan ay kakatha't kakatha
animo'y di napapagod, walang kasawa-sawa
minsan, ang paksa'y hinahagilap pa sa gunita

buhay ng dalita, buhay ng karaniwang tao,
buhay ng kabataan, kababaihan, obrero
mga pagsusuri sa lipunang kapitalismo
pakikibaka't sakripisyo, buhay-aktibismo

prinsipyong tinanganan at pantaong karapatan
maitayo ang adhikang makataong lipunan
taludtod ng dakilang Kartilya ng Katipunan
laman ng manipestong sa manggagawa'y huwaran

bilang propagandista'y aking itinataguyod
ang kagalingan ng uring obrero bilang lingkod
inaalam anumang isyu't problemang matisod
upang malaman ng madla'y susulating may lugod

katha ng katha habang pinagtatanggol ang dukha
magsulat lang ng magsulat doon sa aking lungga
mag-aakda ng kwento, sanaysay, tula't balita
buhay na'y inalay sa pagkatha para sa madla

- gregbituinjr.

Pahimakas kay Ka Susan Quimpo

Pahimakas kay Ka Susan Quimpo

sa tapat ng Korte Suprema unang nakilala
si Mam Susan Quimpo, na isang kapwa aktibista

may rali roon tungkol sa paglibing sa diktador
sa Libingan ng mga Bayani, aba'y que horror

at binati niya ako matapos kong bumigkas
ng likha kong tula sa munting programang palabas

matapos iyon ay marami pang mga pagkilos
ang sinamahan upang huwag malibing si Marcos

sa Libingan ng mga Bayani pagkat di ito
bayani, anang taumbayan, "Marcos is No Hero"

maraming grupong nabuo, Block Marcos, Coalition
Against Marcos Burial, at iba pang organisasyon

kung saan tula ko'y binibigkas ko sa kalsada
pati na sa isang konsyerto doon sa Luneta

at naroon si Mam Susan, ngiti ang pasalubong
animo'y isang ate, tiya, o inang naroon

tawag nga niya sa akin ay si Greg, ang Makata
na nakangiting babati matapos kong tumula

isa sa awtor ng aklat na mamo-"move ka sa tears":
“Subversive Lives: A Family Memoir of the Marcos Years"

alagad siya ng sining, manunulat ng bayan
na tulad ko'y naghangad ding baguhin ang lipunan

siya't nagsalita sa dinaluhan kong seminar
sa Martial Law Chronicle Project doon sa C.H.R.

kinwento niya ang karumal-dumal na martial law
tunay na guro para sa karapatang pantao

di namin malilimot ang kanyang mga inambag
upang ipaglaban ang karapatang nilalabag

ngayong siya'y wala na, taos-pusong pagpupugay
kay Mam Susan Quimpo, tunay kang dakila, mabuhay!

- gregbituinjr.

* Si Mam Susan Quimpo (Pebrero 6, 1961 - Hulyo 14, 2020), kasama ang kanyang kapatid na si Nathan Gilbert Quimpo, ang awtor ng nabanggit na aklat

Anong batayan ng isang metro sa social distancing?

Anong batayan ng isang metro sa social distancing?

bakit sa social distancing, ang layo'y isang metro?

ito'y narinig ko lang sa balita't mga tao

bakit di dalawa, tatlo, apat, lima, o pito?

anong matematikang batayan ng metrong ito?

upang virus ay masugpo o di mahawa nito?

pag bumahin ka ba'y di na aabot sa kaharap?

lalo't tinakpan agad ang ilong sa isang iglap

mahirap bumahin nang may facemask, baka malasap

mo'y sakit, lalo't sariling virus na ang nalanghap

kaya isang metrong agwat ba'y isa nang paglingap?

sa dyip ngayon, may plastik na harang sa katabi mo

saan man magpunta, dapat ba't laging isang metro?

magtungo ka man sa grocery, mall, botika, bangko?

maglakad sa bangketa, lumayo sa kasunod mo?

nasa palengke man o kumain sa turo-turo?

yaon bang nagka-COVID at namatay ba'y lumabag?

sa batayang isang metro, o sinabi ko'y hungkag?

libu-libo'y namatay, agwat ba'y may paliwanag?

hinahanap ko ang sagot upang di nangangarag

bakasakaling mahanap, ito'y malaking ambag

pagbabakasakali ba ang isang metrong agwat?

sa geometriya o pisika ba'y masusukat?

sana batayan nito'y may syentipikong dalumat

paliwanag sana'y makita't huwag malilingat

upang di naman tayo nagkakahawaang lahat

- gregbituinjr.

07.22.2020

Di ko inugaling mangutang

Di ko inugaling mangutang

di ko rin naman naging ugali ang pangungutang
sapagkat baka di ko maibalik ang hiniram
wala akong kapasidad upang agad bayaran
ito kaya minabuti kong huwag nang mangutang

iyan ang aking tindig, lalo't butas pa ang bulsa
pinaplano ang gagastusin at pinagkakasya
huwag bumili ng anumang luho kung di kaya
depende ang kakainin kung magkano ang pera

mura ang gulay, kung may tanim, libre't malulugod
pipitas lang lalo't walang trabaho, walang sahod
ngayon pa'y panahon ng panagip o "survival mode"
mabuti pang magbasa ng aklat kaysa manood

ayokong mabuhay upang magbayad lang ng utang
ilang taon ang bubunuin upang bayaran lang
ang inutang, hukluban ka na'y di pa nabayaran
ayokong nabubuhay ng may utang kaninuman

baka mangutang kung buhay at kamatayan ito
halimbawa'y agaw-buhay sa ospital ang tao
kung pera ang magliligtas sa buhay niyang ito
isasangla ko na ang buhay ko, uutang ako

- gregbituinjr.
07.22.2020

Patuloy na pageekobrik

tanong sa akin, hindi pa ba matatapos iyan?
hinggil sa ekobrik na gawa ko paminsan-minsan
sabi ko lang, gawaing ito'y walang katapusan
hangga'y kayrami pang plastik sa ating basurahan

oo, wala pang katapusan ang gawaing ito
hangga't wala pang makitang ibang solusyon dito
hangga' may bumabarang plastik sa mga estero
hangga't wala pa ring disiplina ang mga tao

pumumpuno ng plastik ang ilog at karagatan
mabingwit mo, kung di isda'y plastik ang karamihan
tapon dito, tapon doon, mundo na'y basurahan
ekobrik ay pagsagip din sa ating kalikasan

patuloy akong mageekobrik hangga't may plastik
gugupitin itong maliliit at isisiksik
sa boteng plastik, na patitigasin ngang tila brick
hangga'y may plastik, gagawa't gagawa ng ekobrik

- gregbituinjr.

Saglit na paglipad ng mga sisiw

wala pang dalawang buwan ay nakalilipad na
ang mga sisiw na itong dati nga'y labing-isa
sabi ng aking biyenan, namatay daw ang isa
baka yaong pilay na sisiw, di ko na nakita

sa tubong nakakabit nga sila'y palipad-lipad
tutuntong doon, mamamahingang animo'y pugad
pagsisiyapan nila'y musikang animo'y ballad
kaysarap pakinggang animo'y orkestrang tumambad

subalit di sila makalipad tulad ng ibon
na sa ere'y kayang magpalutang buong maghapon
tila ginaya nila'y mga mayang naglimayon
na madalas makasama nila ritong humapon

wala pa silang dalawang buwan ngunit kaylakas
gamit ang pakpak ay palipad-lipad ding madalas
subalit saglit lang, kakapit na sila sa baras
sana'y maging matatag pa sila ngayon at bukas

- gregbituinjr.

Ang nawawalang inahin

ang inahing manok ay dalawang araw nawala
hinanap ko sa gubat, bandang ilog, sa kaliwa
ngunit ang tinig niya'y di ko marinig sa lupa
hanggang pinauwi ni misis, maggagabi na nga

naalala kong isang paa niya'y nakatali
kaya kinabukasan muli'y nagbakasakali
alagang inahing manok ay hinanap kong muli
di na sa kaliwa, tumungo sa kanang bahagi

dala ko ang isang sisiw sa kulungang maliit
upang kung marinig ng inahin, ito'y lalapit
o magkukurukok ito't ako ang makalapit
sana walang ibang hayop na sa kanya'y dumagit

at malayu-layo na rin ang aking napuntahan
sinuot ang baging at talahib sa kagubatan
nilagay ang tenga sa lupa, aking napakinggan
ang kurukukok niya't siya'y aking natagpuan

pumulupot ang tali niya sa sanga ng kahoy,
baging, at talahib, gutom na't tila nananaghoy
mabuti't kinalalagyan niya'y aking natukoy
mabuti't di naunahan ng hayop na palaboy

ang inahin ay ikinulong, inuwi sa bahay
di na pinakawalan, baka saan na maglakbay
mabuti't pinagsikapang hanapin siyang tunay
doon sa gubat at di siya tuluyang namatay

- gregbituinjr.

Simpleng pamumuhay at puspusang pakikibaka

niyakap ko nang panuntunan bilang aktibista
sa loob ng nagdaang higit dalawang dekada
ang simpleng pamumuhay, puspusang pakikibaka
para sa karapatan at panlipunang hustisya

panuntunang yakap-yakap ng buong puso't diwa
upang makapaglingkod sa manggagawa'y dalita
upang maging bahagi ng hukbong mapagpalaya
upang makiisa rin sa bawat laban ng madla

nais kong ipakita ang buo kong katapatan
sa prinsipyo't adhika ng niyakap kong kilusan
kaya nag-oorganisa ng masa kahit saan
nagsusulat, kumakatha para sa uri't bayan

puspusan ang pakikibaka't simpleng pamumuhay
habang nagpopropaganda, tula man o sanaysay
na tinitiyak ang linya at direksyon ng hanay
sa mga kasama, tuloy ang laban, pagpupugay

- gregbituinjr.
07.20.2020

Hindi tuwing last Monday ng July ang SONA

Hindi tuwing last Monday ng July ang SONA

Maikling sanaysay ni Greg Bituin Jr.

Maraming nagsasabing tuwing last Monday ng July o tuwing huling Lunes ng Hulyo nagaganap ang State of the Nation Address (SONA) ng Pangulo ng Pilipinas. Subalit hindi tuwing last Monday ng July ang SONA.

Siyang tunay, mga kapatid. Mas eksakto, tuwing fourth Monday ng July nagaganap ang SONA. Pumapatak ito sa mga petsang Hulyo 22 hanggang 28.

At kung pumatak ito ng Hulyo 22, 23 o 24, may fifth Monday o ikalimang Lunes ng Hulyo, na pumapatak ng Hulyo 29, 30 o 31. Tanging Hulyo 25, 26, 27 at 28 lang maaaring pumatak ang last Monday of July.

Tulad noong nakaraang taon, Hulyo 23 ang SONA. Fourth Monday iyon at hindi last Monday ng July. Dahil Hulyo 30 ang last Monday ng July, 2019. Kaya mas tamang sabihin nating tuwing ikaapat ng Lunes sa buwan ng Hulyo nagaganap ang SONA, at hindi tuwing huling Lunes ng Hulyo.

Ngayong taon, pumatak ng Hulyo 27 ang SONA. At SONA naman ay... (anong wish mo?) 

07.20.2020

Pahimakas na tula para kay Ka Miles

Pahimakas na tula para kay Ka Miles

isang taas-kamaong pagpupugay kay Ka Milo
lider ng Bukluran ng Manggagawang Pilipino
noon at nagsilbing sekretaryo heneral nito
magaling na lider, organisador, at obrero

dating estudyante sa Feati University
na tulad ko'y namulat bilang tibak sa Feati
magaling siyang magsuri, marahil pa'y cum laude
inalay ang buhay at sa uri't bayan nagsilbi

batikan siyang organisador ng manggagawa
matalisik magsulat ng mga isyu ng madla
malinaw, madaling unawain ang kanyang akda
bagamat malalim na puso't diwa'y tinutudla

minsan, nabalita sa dyaryo ang kanyang pangalan
na inaakusahang rebelde ng kapulisan
sumama ako, apat kami, puntang Caloocan
una'y sa presinto, di doon, kundi sa kulungan

ang hepe sa balita'y naroon, kausap nila
naiwan ako sa sasakyan, di na pinasama
matagal sila sa loob, buti't naayos nila
ang gusot na iyon, nangyaring aking naalala

sa tanggapan ng B.M.P.'y nakasamang matagal
pansin kong isang kamay niya'y laging nangangatal
minsan, nagkakasabay sa pagkain ng almusal
sa mga rali pag kasama siya'y tila Marcial

kay Ka Milo nga'y kapansin-pansin ang kanyang ngiti
natutunan sa kanya'y inaral ko ring masidhi
taos-pusong pasasalamat sa huling sandali
pagpupugay sa iyo, Ka Milo, hanggang sa muli

- gregbituinjr.
07.20.2020

Inspirasyon ang sinabi ni Sofia Kovalevskaya

"It is impossible to be a mathematician without being a poet in soul." - Sofia Kovalevskaya (Feb 15, 1950 - Feb 10, 1991), Russian mathematician

sinabi nga noon ni Sofia Kovalevskaya

na babaeng Rusong sa matematika'y kilala:

"Imposible ang maging paham sa matematika

kung di ka makata ng buong puso't kaluluwa."

ang kanyang sinabing ito'y nagsilbing inspirasyon

sa akin, makatang kumuha ng B.S. Math noon

at kaysarap tuloy balikan ang mga ekwasyon,

theorem, at iba pa sa pagdaan ng panahon

ilang dekada na ring mga tula'y kinakatha

inuunawa ang anuman, iba't ibang paksa

sinabi ni Kovalevskaya'y tumining sa diwa

kaya naritong matematika'y itinutula

tula't sanaysay sa matematika'y tututukan

titipunin ang mga akda sa munting aklatan

na balang araw ay maisaaklat kong tuluyan

at sa bagong henerasyon ay ibahagi naman

- gregbituinjr.

Pagluluto ng kampanilyang sili

namimigay ng libreng bell pepper sa nadaanan
kaya nang aming makita'y nanghingi ng iilan
namigay na iyon ay aming pinasalamatan
at pagdating ng bahay ay agad kong hinugasan

ang kampanilyang sili'y ginayat ko ng pahaba
at doon sa kawali'y ginisa ko sa mantika
pinalutong, aba'y anong sarap ng naihanda
sa tanghalian, linamnam nito'y nakamamangha

marahil sa kalusugan, ito'y makaganda rin
may bitamina't mineral din itong makakain
marahil, gawing pulutan sa inyong totomain
at mga buto nito'y mabuting iyong itanim

tikman mo rin itong ginisang kampanilyang sili
tiyak sa sarap nito'y di ka mag-aatubili
baka mapatula ka pa't maraming masasabi
ingat, baka sa busog mo'y makatulog sa tabi

- gregbituinjr.

Sinigang na bangus at adobong sitaw

sinigang na bangus at adobong sitaw ang ulam
karne'y iniwasan na ng sikmurang kumakalam
lalo't malusog na pangangatawan itong asam
kumain daw lagi ng pampalakas, anang paham

kaya pagkain ng laman ay iniwasan ko na
bagay na marahil sa iba'y nakapagtataka
kumain ng paborito kong porkchop na'y bihira
ang pag-iwas sa karne'y mas lalong nakakagana

pagiging vegetarian nga'y naging panuntunan ko
maggulay lagi, sitaw, talong, okra, talbos, upo
sa pagiging budgetarian ay matagal na ako
di bibilhin ang mahal, laging mura ang hanap ko

pag nagkita tayo, huwag nang maghanda ng karne
kamatis at bagoong lang, ayos na ako dine
kung may gulay mang ihahanda, aba'y mas maigi
salamat, inunawa mo ang aking sinasabi

- gregbituinjr.

Isang munting pagninilay

nais kong makatulong sa mga organisasyon
upang makapagpatuloy sa mga nilalayon
kung runner, errand, o utusan ang trabahong iyon
tatanggapin ko na basta magkatrabaho ngayon

sa human rights organization ay pupwede ako
sa IDefend Movement ba'y anong maitutulong ko?
sa PhilRights, PAHRA, Balay, sana'y may opening dito
para sa pagtatanggol sa karapatang pantao

nakatapos ako ng labor paralegal noon
sa Caritas, Manila, Ministry of Labor iyon
dapat kong ipraktis, huwag munang magsolo ngayon
kailangan ko pa ng gabay sa trabahong iyon

sa grupong makakalikasan, ako'y pupwede rin
sa Ecowaste Coalition kaya ako'y tanggapin?
sa No Burn Pilipinas ay baka makatulong din
sa Greenpeace, Green Convergence kaya'y baka may opening

sekretaryo heneral man ng K.P.M.L ngayon
sa X.D. Initiative ay gayon din ang posisyon
dapat ding may kita't may pambili ng malalamon
dapat may salaping panggugol, maliit man iyon

sana'y may makatulong pa rin sa tulad kong tibak
malaking pasalamat ang iuukol kong tiyak
tutula't kakatha pa rin para sa dukha't hamak
at bulok na sistema'y atin pa ring ibabagsak

- gregbituinjr.

Pag namatay kang dukha

di mo raw kasalanan pag dukha ka nang isilang
pag namatay kang dukha, kasalanan mo raw iyan
paano akong nabubuhay nang di nagpayaman
di nag-angkin ng anumang pag-aari saanman

dahil aking sinusunod ang simpleng pamumuhay
mula nang magpakilusan, ito na'y aking gabay
kakampi ng masa, maralita ang kaagapay
at kumikilos tungo sa lipunang pantay-pantay

ang mag-angkin ng pribadong pag-aari'y di ako
pagkat iba ang aking paniniwala't prinsipyo
nais kong walang mayaman o mahirap sa mundo
lahat ay nakikipagkapwa't nagpapakatao

ugat ng kahirapan ay pribadong pag-aari
na siyang dahilan bakit may iba't ibang uri
instrumento ng mapagsamantala't naghahari
upang durugin ang uring kanilang katunggali

simpleng pamumuhay man ang prinsipyo kong dakila
ay di naman nagsamantala't walang kinawawa
mayaman sa karanasan, mamamatay na dukha
kaysa namatay ngang mayaman ngunit sinusumpa

- gregbituinjr.

Ang esensya ng buhay

nasa pananahimik ba ang esensya ng buhay?
at hinahayaan ang kapwang basta pinapatay?
ang mga nangyayari ba'y tinatanggap mong husay?
ang panlipunang hustisya'y balewala bang tunay?

kaya may nanggugulo dahil sa mga tahimik
na kahit alam na may mali'y di man lang umimik
pagkat di naman daw sila tinatamaang lintik
walang pakialam sa kapwang mata'y pinatirik

lumagay man ako sa tahimik, magsasalita
para sa karapatan ay gagawin anong tama
wala mang pera'y ipagtatanggol ang masang dukha
wala mang lakas ay may plumang kakampi ng diwa

nasa paglaban ang esensya ng buhay sa akin
nasa pagkilos upang bayan ito'y palayain
mula sa kuko ng mapang-api't mapang-alipin
di mananahimik sa tabi't hayaan lang natin

wala sa pananahimik ang esensya ng buhay
para sa akin ay nasa pakikibakang tunay
kumakayod upang kumain? aking naninilay
mabuhay nang kumain o kakain nang mabuhay?

sa akin, esensya ng buhay ay ang paglilingkod
at pag-oorganisa sa masa't dukhang hilahod
na panlipunang hustisya ang itinataguyod
at ang bulok na sistema'y papalitang malugod

- gregbituinjr.

Kumikilos ako di upang kumita ng pera

kumikilos ako di upang kumita ng pera
kundi upang magsilbi sa bayan, sa dukhang masa
aanhin ko ang salapi kung sa layaw ang punta
kung may pera'y gagamitin sa pag-oorganisa

mas mahalaga sa akin ang pagpapakatao
di ang anumang yaman, luho, bisyo, o kapritso
anong halaga ng buhay nang isilang sa mundo
kung sa salapi na lang umiinog ang buhay mo

nais ko ng rason bakit nabuhay sa daigdig
di ang mabuhay upang kumain, gawin ang hilig
di lang kumayod upang mabuhay, gawin ang ibig
kundi esensya bilang taong may prinsipyo't tindig

"iisa ang pagkatao ng lahat," ang sabi nga
ni Gat Emilio Jacinto, na bayaning dakila
ang kanyang Liwanag at Dilim ay basahing kusa
nang pagpapakatao'y ganap nating maunawa

ang Kartilya ng Katipunan ay ating namnamin
pagnilayan ang nilalaman at isapuso rin
dapat walang amo at wala ring inaalipin
dapat ang asam na ginhawa ng bayan ay kamtin

kaya kumikilos ako di para sa salapi
kundi sa pakikibaka laban sa mga mali
itayo ang lipunang makatao, di tiwali
at sa mundong ito ako'y nagbabakasakali

- gregbituinjr.

Kung mata ko'y tumirik

pangako, aalis ako rito't di na babalik
pagkat di ito ang mundo ko, sa puso'y saliksik
lugar ko'y nasa pagbaka, di sa pananahimik
di ako naging tibak upang sa bahay sumiksik
at sa mga isyu ng bayan ay basta hihilik

pakikibaka'y nasa aking sugo natititik
di mapakali sa mga isyung masa'y humibik
kaya pag may mga pagkilos, ako'y nasasabik
sumisigaw ang damdamin, bibig ma'y di umimik
nais kong nasa labanan kung mata'y tumirik

katawan ko man ay parang luya nilang madikdik
tibak at mandirigma akong di natatahimik
ayokong magiging pipi't bingi sa mga hibik
ng bayang ang dignidad ay ginigipit ng lintik
na diktador o among talagang napakaswitik

nais kong nasa laban kung mata ko'y pinatirik
na gamit sa pagtatanggol sa bayan ay panitik
sa payapang buhay, aalis ako't di babalik
pagkat ang mundo ko'y sa paglaban, paghihimagsik
laban sa sistemang bulok at mapang-aping lintik

sakali mang sa akin may balang magpatahimik
sa larawan ko'y may isang kandilang ititirik
kasama ang isang ulilang rosas na may tinik
wala akong puntod, ang aking abo'y ihahasik
upang maging pataba sa pakikibaka't hibik

- gregbituinjr.

Ang tanging kasalanan ko

ang tanging kasalanan ko lang ay ang pagtatanggol
sa pinagsasamantalahang di pa makatutol
sa mga inaapi ng burgesyang mapagmaktol
sa mga dukhang hinamak dahil walang panggugol

ang tanging kasalanan ko'y ipagtanggol ang masa
upang kamtin ang asam na panlipunang hustisya
lumalaban sa mapang-api't mapagsamantala,
manggagawa't dukha ang kasamang nakikibaka

ang tanging kasalanan ko'y ipagtanggol ang bayan
laban sa mananakop na Tsina't ibang dayuhan
laban sa mapangyurak ng pantaong karapatan
laban sa katiwalian at sa tubo gahaman

ang tanging kasalanan ko'y ipagtanggol ang uri
mga dukha't manggagawa laban sa naghahari
laban sa hirap dulot ng pribadong pag-aari
dapat sa labang ito, uring obrero'y magwagi

ang tanging kasalanan ko'y ipagtanggol ang tao
itaguyod ang dignidad at karapatan nito
itaguyod ang pagkakapantay-pantay sa mundo
at walang pagsasamantala ng tao sa tao

kung sa mga pagkakasalang iyan ay mamatay
tinokhang ng sunud-sunurang asong walang malay
mamatamisin ko pang hatulan nilang mabitay
tanggap ko, kahit paano, ang buhay ko'y may saysay

- gregbituinjr.