Pag-alala sa Buhay-Ilahas (World Wildlife Day)

PAG-ALALA SA BUHAY-ILAHAS

ikatlo ng Marso, World Wildlife Day, alalahanin

ang mga espesye at ilahas sa bayan atin

flora at fauna, halaman at hayop ay alamin

upang ang kaunlaran ay huwag itong sirain

pag patuloy ang mina't kinalbo ang kabundukan

ang mga ilahas ay mawawalan ng tahanan

tulad ng Sierra Madre na tatayuan ng dam

na sisira sa bundok, katubigan, kagubatan

ang stink badger o pantot, lokal na tawag doon

porcupine o landak, pati tamaraw nating iyon

ang pangoline na kilala sa tawag na balintong

ang tarsier o mago o mawumag, pati dugong

ah, kayrami pang matutukoy na buhay-ilahas

huwag ipagkanulo sa kapitalismo't hudas

silang ang puso'y sa pera lang, di pumaparehas

nawa ang sistemang kapitalismo na'y magwakas

kaya ngayong World Wildlife Day, magsama-sama tayo

upang protektahan ang kalikasan at ang mundo

at huwag hayaang ang kaunlaran nilang gusto

ay wawasak sa daigdigan at tahanang ito

- gregoriovbituinjr.

03.03.2023

* ilahas - wild

* buhay-ilahas, buhay-ilang - wildlife

- sinaliksik sa UP Diksiyonaryong Filipino, pahina 485

Maling clue sa puzzle

MALING CLUE SA PUZZLE

Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Enero 24, 2023 pa ang puzzle na ito sa tabloid na Pilipino Star Ngayon, pahina 10, at ngayong Marso 3, 2023 ko lang nasagutan. Hindi ko ma-decipher noon nang una kong subukang sagutin ito batay sa inilatag na clue.

Ang panuntunan sa Quotes in the Puzzle ay ito: Buuin ang English quotation sa ibaba. Ang bawat numero sa kahon ay may katumbas na letra. Para matulungan kang mabuo ito, narito ang ilang clue: 3=M, 8=R, 17=Y.

Sinundan ko ang clue, nahirapan akong sagutan iyon. Hanggang sa iniligpit ko na ang dyaryo. Isang buwan din ang nakaraan, at muli kong nahalungkat ito kanina, at sinubukan muling sagutin. Hindi ko pa rin makuha ang sagot. Hanggang sa mapagtanto kong baka mali ang clue nilang ibinigay. Ah, inililigaw nila tayo sa kagubatan. Ingat, baka may leyon doong nakaabang at silain tayo.

Tinitigan ko ang ikasampung salita na may apostrophe o kudlit matapos ang ikatlong letra. Mukhang _ _ _'RE ito, at tiyak hindi _ _ _'LL. Hindi tumatama ang clue na R sa numero 8.

Kaya ang nangyari, hindi ko na sinunod ang clue. Baka nagkamali ang gumawa ng puzzle (o baka sinadya upang iligaw tayo o kaya'y pinaglalaruan ng mga kutong lupa). Kaya ginawa ko ang dati kong ginagawa. Hindi ko na pinansin ang ibinigay na clue, kundi sinubukan ang iba pang letrang maaaring sumakto. Nakuha rin. Ang tamang clue ay 3=A, 8=Y, 17=P.

Tingnan mo ang litrato ng puzzle. Tumama na ang sagot, at nabasa na natin kung ano ang quote ni Bill Murray: Whatever you do, always give one hundred percent, unless you're donating blood.

Anong aral mayroon sa karanasang ito? Huwag laging sundan ang ibinigay na clue, dahil minsan, iminamali ka nila upang hindi mo masagutan ang puzzle, upang maligaw ka ng landas, upang hindi ka magpatuloy sa pagresolba sa suliraning kinakaharap, kundi ang lumayo.

Tulad din sa buhay, maraming may karanasan na subalit sablay ang mga payo nila. Ang karanasan nila noon ay maaaring hindi na umubra sa panahon ngayon. Nagbabago ang panahon. Noon, pag wala kang telepono, tatawag ka sa tindahan, at magbabayad ka sa bawat tawag mo. Ngayon, may selpon ka na, hindi mo na kailangang pumunta ng tindahan upang tumawag. May chat na rin sa socmed.

Napaniwala nila tayo na iyon nga ang clue. Subalit sa pamamagitan ng kongkretong pagsusuri sa kongkretong kalagayan ay napagtanto nating hindi iyon ang tamang clue. 

Nabigyan ka man ng maling clue, hindi iyon dahilan upang sumuko ka na lang. Hindi iyon dahilan upang hindi ka magpatuloy.

Huwag mong sundan ang kanilang clue, at baka inililigaw ka lang nila. Baligtarin mo kaya ang suot mong damit o kamiseta at baka paikot-ikot ka na lang diyan sa kasukalan ay wala kang napapala. Masukal ang kagubatan kung paanong masukal din ang kalooban ng lungsod.

Maghagilap ka ng sarili mong clue upang mahanap mo ang tamang kasagutan. Kongkretong pagsusuri sa kongkretong kalagayan upang hindi ka sumablay sa iyong pagtunton sa nararapat na kalutasan sa mga kinakaharap na suliranin.

MALING CLUE SA PUZZLE

mali ang clue sa palaisipan

anong letrang itatapat diyan

sa numerong nasasa kahunan

nang pangungusap ay mahulaan

nahirapan dahil mali ang clue

at nagpasyang huwag sundan ito

kundi sadyang hanaping totoo

ang letrang katumbas ng numero

ginawa'y kongkretong pagsusuri

sa kalagayang di dali-dali

natukoy ang sinabog na binhi

hanggang makamtan ang minimithi

kaya pangungusap ay nabuo

nagsuri't di nagmula sa buho

pag ginawa ng buong pagsuyo

ang sagot ay iyong mahuhulo

03.03.2023

Nakatitig muli sa langit

NAKATITIG MULI SA LANGIT

kung hindi man daw sa kisame

nakatitig muli sa langit

kanila iyang sinasabi

palad ko ba'y ganyan ginuhit?

nakatunganga sa kawalan

tila raw natuka ng ahas

ano kayang binabantayan?

may swerte kayang namamalas?

sarili'y dedepensahan ko

laban sa akusasyon nila

isipan ko'y nagtatrabaho

sa paksang para sa hustisya

langit ay pilit inaabot

ng kamay kong sanga ng puno

itatala nang di malimot

ang paksang di dapat maglaho

maya-maya lang itutula

ang anumang nadadalumat

madalas mang nakatulala

sa diwata kong kasapakat

oo, ang musa ng panitik

ang bumibigkis ng paksain

mamaya'y aking itititik

ang sa diwa ko'y uusalin

- gregoriovbituinjr.

03.02.2023

Bisig ang unan ko

BISIG ANG UNAN KO

sanay na akong unanan ang aking bisig

subalit nagtataka sa akin si misis

na tila baga di ko siya naririnig

"Mag-unan ka!" ang sa akin ay kanyang sambit

nahirati na kasi akong inuunan

ang bisig ko pag natulog na sa higaan

iyon man ay kama, o bangkô, o banig man

madalas sa akin siya'y nakukulitan

nasanay ako noong matulog sa banig

sa bahay sa lungsod, lalawigan, at bukid

nang lumaki'y sa piketlayn, sa gilid-gilid

nakakatulog na basta mata'y ipikit

kaya bumili siya ng unan at punda

upang ako raw ay mag-unan na talaga

ngunit madalas nakakalimutan ko pa

ang mag-unan, bisig ang kanyang nakikita

ginhawang dala ng unan ay kailan ko

raw mauunawa't tatanggaping totoo

siya ang nahihirapan at nanlulumo

na bisig pa rin ang inuunan ko rito

nakasanayang ito'y mabago pa kaya

na pag nag-unan ay makadamang ginhawa

pag unan ang bisig, tila kasama'y mutya

sa panaginip kong may dalang saya't luha

- gregoriovbituinjr.

03.02.2023

Sardinas man ang ulam ko

SARDINAS MAN ANG ULAM KO

ulam ay dapat masarap

kahit dama'y naghihirap

maaabot ang pangarap

kung talagang magsisikap

pagsikapang mawala na

iyang bulok na sistema

pati pagsasamantala

at pang-aapi sa masa

kahit sardinas ang ulam

at tubig na maligamgam

aba, ito na'y mainam

upang gutom ay maparam

payak man ang pamumuhay

basta't payapa't palagay

mahalaga'y nabubuhay

nang di naaaping tunay

mahalaga'y may prinsipyo

at sa kapwa'y may respeto

laging nagpapakatao

sardinas man ang ulam ko

- gregoriovbituinjr.

03.01.2023

Otso

OTSO

sinilang akong Oktubre, pangwalong buwan noon

sa numero otso o bilang walo'y anong meron

ah, mababakas kaya rito ang aking kahapon

tulad ng kapalaran sa palad ng mahinahon

ang atomic number ng oxygen ay otso, di ba?

at walo rin ang galamay ng pugita't gagamba

walo lang ang naroong tao sa arko ni Noah

walo rin ang bilang ng anghel sa trono ni Allah

sa Tsino, otso ang pinakamaswerteng numero 

pag Senador ka, numero otso iyang plaka mo

sa tula, kung tanaga ay pito, dalit ay walo

gansal ay siyam o odd number, na kinakatha ko

ang walongdaan walumpu't walo kung daragdagan

ng walumpu't walo, bilangin mo, ilan na iyan

idagdag pa'y walo, walo pa, at walo na naman

aba'y sanlibo na ang suma o sampung sandaan

- gregoriovbituinjr.

02.28.2023

Usapang Wika, Kaliwa Dam, Pagsasalin at KWF

USAPANG WIKA, KALIWA DAM, PAGSASALIN AT KWF 

Munting pagninilay ni Gregorio V. Bituin Jr.

Isa ako sa mga nakasamang maglakad sa siyam na araw na Alay-Lakad Laban sa Kaliwa Dam mula Gen. Nakar, Quezon hanggang Malakanyang noong Pebrero 15-23, 2023. Pebrero 14 pa lang ay nag-date na kami ni misis dahil anibersaryo ng aming civil wedding at hapon ay bumiyahe na ako patungong General Nakar dahil doon ang simula ng lakaran, at Pebrero 24 na kami naghiwa-hiwalay matapos ang Alay-Lakad.

Bukod sa matingkad na isyu ng Kaliwa Dam na wawasak sa 291 ektaryang kagubatan, bukod sa maaapektuhan ang ilang libong pamilya ng katutubong Dumagat-Remontado, bukod sa mawawasak pati Agos River sa Gen. Nakar, isa sa pinakamatingkad na tumatak sa akin ay ang sinabi ni Nanay Conching, na isa sa lider ng mga katutubo, nang sinabi niya noong dumating kami sa Ateneo, Pebrero 22 ng gabi, na ang pinababasa sa kanilang mga dokumento ay pawang nakasulat sa Ingles, kaya hindi nila agad iyon maunawaan, kaya sila naloloko, kaya may ibang pumirma sa dokumento ng MWSS na pumapayag na umano sa Kaliwa Dam, gayong mahigpit nila itong tinututulan.

Matingkad sa akin ang usaping wika. Ako bilang manunulat at makata ay nagsasalin din ng mga akda, subalit paano kung isalin na’y mga dokumento’t batas ng bansa natin? Tayo ang bansang nagsasalita sa sariling wika ngunit mga dokumento’y nasa dayuhang wika. Tayo ang bansang mas iginagalang ang mga Inglisero dahil mataas daw ang pinag-aralan. Tingin ko, Pinoy na Inglisero’y sa Ingles nanghihiram ng respeto.

Matagal ko na itong napapansin at sa aking panawagan ay walang pumapansin. Mayroon tayong ahensya ng wika, subalit wala talagang ahensya ng pagsasalin, bagamat may sinasabing may naitayong Filipino Institute of Translation o FIT. Ayon sa UP Diksiyonaryong Filipino, pahina 507, ang Institute ay 1: samahan sa pagtataguyod ng agham, edukasyon, at iba pa; 2: ang tawag sa gusali nito; 3: paaralang nagtuturo ng teknikal o espesipikong larangan ng pag-aaral. Kaya ang FIT ay masasabi nating paaralan at hindi ahensya ng pamahalaan.

Ano nga bang nais kong sabihin? Dapat may ahensyang nagsasalin ng lahat ng batas ng Pilipinas mula sa Ingles tungo sa wikang Filipino, Tagalog man, Ilokano man, Cebuano, Ilonggo, at iba pa, kung saan bawat salin ng batas ay tatatakan na “Opisyal na Salin” at may seal ng Komisyon sa Wikang Filipino (KWF). Sa ngayon ay walang ganito. Kaya ang mga batas natin ay inuunawa natin sa wikang di agad nauunawaan ng ating mga kababayan, ng simpleng mamamayan, ng mga maralita. Mali ito. Dapat may gawin ang KWF dahil siya ang ahensyang nararapat sa gawaing pagsasalin. Bagamat sa batas na nagtayo sa kanya, ang Republic Act 7194, ay walang ganitong probisyon.

Kung may ahensyang naatasang magsalin ng lahat ng mga batas ng ating bansa at tatatakan na iyon ang Opisyal na Salin, mas makakatulong iyon sa ating bansa. Napakaraming batas na dapat isalin sa sariling wika. Pangunahin na diyan ang IPRA o Indigenous People’s Rights Act, na kung may opisyal na salin ay hindi agad basta maloloko ang mga katutubo. Sa mga dukha o maralitang lungsod naman ay ang RA 7279 o Urban Development and Housing Act (UDHA) sa karapatan nila laban sa demolisyon at ebiksyon. Gumawa kami ng sariling salin niyon upang maunawaan ng maralita ang batas na iyon, subalit hindi iyon opisyal na salin. Baka sa korte ay matalo kami kung hindi angkop ang mga salitang naisalin. Sa manggagawa ay ang Labor Code. Nariyan din ang RA 9003 o National Solid Waste Management Act, ang RA 9262 o Anti-Violence Against Women and Children Act, ang RA 11313 o Safety Spaces Act upang mas maunawaan kung paano nababastos ang kababaihan sa simpleng paghipo lang ng balakang at may katapat palang parusa, ang Civil Code, ang Family Code, ang Local Government Code, at marami pang batas na dapat isalin sa wika natin.

Maraming naaapi at nagpapaapi dahil akala nila ay matatalino ang mga nag-iinglesan, gayong pinagsasamantalahan na pala sila, inaagaw na pala ang kanilang lupang ninuno ay hindi pa nila nalalaman.

Kaya ang mungkahi ko na dapat maisabatas, at maging tungkulin ng ahensya ng pamahalaan na Komisyon sa Wikang Filipino (KWF), na  maging opisyal na tagasalin ng pamahalaan ng lahat ng batas ng ating bansa. At tatakan ito ng imprimatur na “Opisyal na Salin ng Komisyon sa Wikang Filipino (KWF)”. Amyendahan ang Republic Act 7194 na nagtayo sa KWF, at isama sa kanilang tungkulin ang pagiging Opisyal na Tagasalin ng lahat ng batas sa bansa. Maaari rin itong gawin sa pamamagitan ng Executive Order ng Pangulo ng Pilipinas. Nawa’y makaabot sa mga kinauukulan ang munting mungkahing ito ng abang makata.

* Unang nalathala sa pahayagang Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng pambansang samahang Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Pebrero 16-28, 2023, pahina 16-17.

Palaisipan

PALAISIPAN

kailangan daw hasain yaring isipan

upang di kalawangin sa pamamagitan

ng pagsagot ng sudoku't palaisipan

na malaking tulong sa ating kalusugan

palaisipan sa akin bakit sinabi

ang ganoon, nag-uulyanin na ba kami

o nagpayo lang kung anong makabubuti

sa amin nang di naman mawalan ng silbi

bata pa lamang ako'y nakagawian na

ang pagsagot nito sa dyaryong nababasa

ehersisyo sa diwa, kahali-halina

tila nilulutas mo ang x sa aldyebra

ano ang lohika, anong sagot sa dulo

sasagutin mo maging titik o numero

matuto sa bokabularyong Pilipino

at masanay sa matematika't sudoku

- gregoriovbituinjr.

02.27.2023

Napagnilayan sa Teresa

NAPAGNILAYAN SA TERESA

di ka ba iiyak pag nakita mong sinisira

ang tahanan mong inalagaang buong tiyaga

ang kalikasang kayo yaong tagapangalaga

ang kabundukang nag-alay ng buong pagpapala

di ka ba tatangis pag nalaman mong winawasak

ang inyong lupaing ninuno ng mga may pilak

ang kagubatang kuhanan ng pagkain ng anak

ang mga kapwa katutubo'y laging hinahamak

di ka ba luluha pag namasdan mong tinitibag

ang inyong lupain at kayrami nilang paglabag

gayong sa Kaliwa dam ay di kayo pumapayag

na sa proyektong ito kayo'y di napapanatag

di ka ba magagalit na buhay ninyo'y sinadsad

sa ngalan ng tubo at ng sinasabing pag-unlad

wasto lamang na proyektong ito'y inyong ilantad

at paninindigan ng katutubo'y mailahad

di ka ba mapopoot sa mga dating pinuno

na kapalit ng pera, kayo'y ipinagkanulo

na salinlahi't kultura'y nagbabantang maglaho

dahil sa kanilang kagagawan sa katutubo

di ka ba kikilos hangga't may natitirang oras

upang labanan ang sistemang di pumaparehas

upang ipagtanggol ang kalikasang dinarahas

puno man ng sakripisyo ang inyong dinaranas

di ka pa ba kikilos para sa kinabukasan

ng susunod na salinlahi't ng kasalukuyan

sabay nating isigaw: Itigil ang Kaliwa Dam!

iparinig natin sa mundo: No To Kaliwa Dam!

- gregoriovbituinjr.

02.20.2023

* kinatha habang nagpapahinga sa aming tinuluyang simbahan ng Saint Rose of Lima Parish, na tinulugan sa Teresa, Rizal

Hustisya sa katutubo at kalikasan

HUSTISYA SA KATUTUBO AT KALIKASAN

(Pebrero 20 - World Day of Social Justice)

mawawasak ang kalikasan, nahan ang hustisya?

tahanan ng katutubo'y wawasakin ba nila?

lupang ninuno'y sisirain, nahan ang hustisya?

sisirain din ba ang kinagisnan at kultura?

sa Daigdigang Araw ng Hustisyang Panlipunan

maiging ang mga ito'y ating mapagnilayan

malaking banta ang pagtatayo ng Kaliwa Dam

dahil apektado ang buhay nila't kabuhayan

sila'y kapwa tao rin, saan na sila tutungo?

di ba't kapatid din natin ang mga katutubo?

Sierra Madre'y tahanan nila't lupang ninuno

na sa proyektong Kaliwa Dam ay baka maglaho

kinabukasan nila'y kanilang pinagtatanggol

laban sa proyektong dulot ay buhay na masahol

proyekto mang iyan ay milyon-milyon ang magugol

nakataya'y buhay nila, di sila pasusuhol

ang buhay ng katutubo't kalikasang narito

pati lupang ninuno'y pinagtanggol na totoo

kaya sa paninindigan nila, ako'y saludo

inspirasyon sila kaya nanindigan din ako

kaisa sa laban nila't mahabang paglalakbay

upang maparating sa bansa ang kanilang pakay

"Itigil na ang Kaliwa Dam!" sigaw nilang tunay

sa mga katutubo'y taospusong pagpupugay

- gregoriovbituinjr.

02.20.2023

* kinatha sa St. Rose de Lima Parish, na tinuluyan namin sa Teresa, Rizal

Pagdatal sa Teresa

PAGDATAL SA TERESA

maikling lakaran lamang ang Tanay at Teresa

kaya nang umalis kami ng Tanay ng umaga

ay naroon na kami sa simbahan ng Teresa

bandang ala-una, pananghalian ay doon na

sa lahat ng naglakad, taospusong pasalamat

nawa sa ating paglalakad, kayraming mamulat

na Sierra Madre'y pangalagaan nating lahat

huwag ibigay sa tuso't kapitalistang bundat

gayong uutangin lang nila sa Tsina ang pondo

magbabayad ay buong sambayanang Pilipino

winasak na ang kalikasan, nabaon pa tayo

sa bilyong utang na pagdurusahan ngang totoo

kaya panawagan natin, dapat lang makialam

para sa katutubo, kalikasan, sambayanan

di payagan ang walang budhi't walang pakiramdam

sa kapwa tao kundi sa kanilang bulsa lamang

- gregoriovbituinjr.

02.20.2023

* kinatha habang nagpapahinga sa aming tinuluyang simbahan ng Saint Rose of Lima Parish, na tinulugan sa Teresa, Rizal

Ikalawang kamiseta

IKALAWANG KAMISETA

kagabi, kararating pa lamang namin sa Tanay

ikalawang kamiseta'y kanilang ibinigay

na tatak ay "Stop Kaliwa Dam" na aming pakay

na dapat naming kamtin sa mahabang paglalakbay

limang araw ko nang suot ang binigay sa Sulok

nanlilimahid na, marumi na dahil sa gabok

mabuti't may bago kaming tshirt, nakalulugod

sa natitirang apat na araw pa'y isusuot

kailangang lagi naming suot upang makita

ng masa't ng midya ang aming isyung dala-dala

makitang sa panawagan kami'y nagkakaisa

nagkakapitbisig sa layon, seryoso talaga

dahil buhay at kinabukasan ng katutubo

ang nakataya, lalo na ang lupaing ninuno

ang Sierra Madre'y isang kabundukang pangako

na ayaw nilang dahil sa dam tuluyang maglaho

- gregoriovbituinjr.

02.20.2023

* kinatha habang nagpapahinga sa aming tinuluyang simbahan ng Saint Rose of Lima Parish, na tinulugan sa Teresa, Rizal

Namamahay

NAMAMAHAY

sa ikalimang gabi lang ako nakapagbawas

dahil namamahay ng ilang araw na lumipas

talagang bumigay nang makaupo sa kasilyas

nakahinga ng maluwag sa ramdam na pagtagas

siyang tunay, para akong nabunutan ng tinik

nawala ang kung anong sa katawan ko'y sumiksik

talagang kaginhawahan ang biglang naihasik

mabuti't sa paglalakad ay di ako tumirik

aba'y sampung araw akong di uuwi ng bahay

dahil nasa mahabang lakarang may isyung taglay

nawa'y maipagwagi namin ang layuning pakay

sunakit man ang tiyan, sana'y kamtin ang tagumpay

- gregoriovbituinjr.

02.19.2023

* kinatha sa basketball court na tinuluyan namin sa Barangay Katipunan, Tanay, Rizal

Kumukulong tiyan habang naglalakad

KUMUKULONG TIYAN HABANG NAGLALAKAD

mula sa limang araw na lakad, kinagabihan

lamang talaga nailabas ang laman ng tiyan

ilang araw akong namamahay, talaga naman

para ngang nabunutan ng tinik sa lalamunan

at kanina, habang naglalakad ay kumukulo

ang tiyan kong tila ba may kung anong nagdurugo

animo'y lalabas na't puwitan ko'y sinasapo

kaya ramdam ko sa paglalakad ay hapong-hapo

talaga kong tiniis upang makasabay pa rin

sa paglalakad kundi sila'y aking hahabulin

mahirap mawala sa hanay, ito'y titiisin

mabuti't sa kalaunan, sakit ay nawala rin

danas na sa gunita'y di mag-iiwan ng sugat

kundi pangyayaring marapat lamang maisulat

aral ay kung anong paghahanda ang nararapat

kung kumulo muli ang tiyan o kung mamulikat

- gregoriovbituinjr.

02.20.2023

* kinatha habang nagpapahinga sa aming tinuluyang simbahan ng Saint Rose of Lima Parish, na tinulugan sa Teresa, Rizal

Paltos at bagong tsinelas

PALTOS AT BAGONG TSINELAS

nang dahil sa paltos / may bagong tsinelas

na handang isuot / at ilakad bukas

itinago ko na / ang aking sandalyas

na nakapaglingkod / sa akin ng patas

sana'y di mapigtal / ang bagong tsinelas

at sa paglalakad / ay huwag madulas

marating pa sana / ang mithiing landas

at ang inaasam / na magandang bukas

- gregoriovbituinjr.

02.19.2023

* kinatha ng makatang gala habang nagpapahinga sa covered court ng Barangay Katipunan, Tanay, Rizal

Sa Morong

SA MORONG

mula Famy, dumaan sa Siniloan, Mabitac

Pililla, Baras, Morong, at sa Tanay na bumagsak

paltos ang paa sa sandalyas, buti't di nagnaknak

mabuti't sa paglalakad ay walang napahamak

hinuli pa ang dyip na lalagyan ng gamit namin

ininterbyu ng A.B.S.-C.B.N. at C.N.N.

hinggil sa isyu ng Kaliwa Dam si Nanay Conching

kung bakit kami naglalakad, ano ang layunin

tumigil sumandali upang makaihi kami

pag nasira ng dam ang lupain, sino ang saksi

kundi ang naroon, sila ang makapagsasabi

ang may hangad ng dam, sila ba sa masa'y may silbi

o tanging hangad lang nila'y ang kumapal ang bulsa

mga sakim, lolobo ang utang natin sa Tsina

sa mga katutubo'y anong pakialam nila

di sila nagpapakatao, hangad lang ay kwarta

- gregoriovbituinjr.

02.19.2023

* kinatha ng makatang gala habang nagpapahinga sa covered court ng Barangay Katipunan, Tanay, Rizal

Nananghalian sa daan kahit umuulan

NANANGHALIAN SA DAAN KAHIT UMUULAN

bandang Pililla, Rizal nang kami'y managhalian

doon sa dinaanang kurbada nang umuulan

ang mayorya'y nakakapote, walang masilungan

isa lang sa dinanas ng mga nasa lakaran

walang maupuan, kumain kaming nakatayo

may bagyo yata, ngunit kami'y di nasisiphayo

ganyan man, di aatras, mithiin ay di guguho

ulan lang iyang sa atin ay di magpapagupo

wala nang laman ang bote ng tubig ko't sumahod

nang direkta sa ulan, subalit di sa alulod

upang matighaw ang uhaw, na lunas din sa pagod

na pagtutol sa Kaliwa Dam ay tinataguyod

- gregoriovbituinjr.

02.19.2023

* kinatha ng makatang gala habang nagpapahinga sa covered court ng Barangay Katipunan, Tanay, Rizal. lowbat na ang selpon nang panahong iyan kaya di nakunan ng litrato ang sitwasyon

* ang litrato sa itaas ang disenyo ng tarp na dala ng mga kapatid nating katutubo

Napaaga sa Barangay Paagahan

NAPAAGA SA BARANGAY PAAGAHAN

kay-aga namin sa Barangay Paagahan

mga sasalubong pa'y aming naunahan

di ko inaasahan ang gayong pangalan

nagkataon lang ba, aba'y mabuti naman

sa basketball court niyon kami nagmeryenda

umakyat doon alas-siyete y medya

nang nakakapote't umuulan talaga

anong kapal ng mga ulap, may bagyo ba?

maraming salamat sa mga sumalubong

at nakaraos muli sa kanilang tulong

umalis kaming nagpatuloy sa pagsulong

upang kamtin ang layunin, walang uurong

- gregoriovbituinjr.

02.19.2023

* inumpisahang kathain sa Barangay Paagahan sa Mabitac, Laguna, at tinapos sa Barangay Katipunan sa Tanay, Rizal

29 Kilometrong lakad ngayong araw

29 KILOMETRONG LAKAD NGAYONG ARAW

ngayong araw ay mahaba-haba ang lalakarin

pakiramdaman kung ang ganito ba'y kakayanin

walang umaatras basta makamit ang layunin

para sa bukas at buhay nitong lahat sa amin

di namin pinoproblema gaano man kalayo

mas problema kung Kaliwa Dam ay maitatayo

buhay, kabuhayan at kultura'y baka maglaho

at sisira rin sa tahanan at lupang ninuno

lalakarin ang kaylayo para sa katarungan

sa aming anak, sa pamayanan, sa kalikasan

dahil may tungkulin kaming ito'y pangalagaan

hanggang susunod na salinlahi't kinabukasan

di pumayag ang Pililla, diretso kaming Tanay

napaaga na gayong bukas pa iyon ang pakay

salamat po sa umuunawa't umaalalay

malayo man ay handa kami para sa tagumpay

- gregoriovbituinjr.

02.19.2023

* kinatha ng madaling araw sa simbahan ng Famy, Laguna

Maraming sumamang matatanda sa Alay-Lakad

MARAMING SUMAMANG MATATANDA SA ALAY-LAKAD

kita ko iyon, maraming matatandang sumama

sa Alay-Lakad Laban sa Kaliwa Dam, talaga

may edad na babae't lalaki, lolo't lola na

para sa kinabukasan ng salinlahi nila

kita sa lakad ang katatagan ng mga buto

nakakasabay pa sila sa bawat ehersisyo

sakripisyo nila'y tanaw mo sa gatla sa noo

upang kinabukasan ay ipaglabang totoo

sa Alay-Lakad na ito'y sino kayang hihindi

kung nakapatungkol na sa buhay ng salinlahi

kahit matanda na'y sumama, buhay ay binahagi

anang isa, huling hininga man ang nalalabi

sumama siya rito para sa kinabukasan

ng kapwa katutubo, kagubatan, kalikasan,

sa kabundukang kanilang pinangangalagaan

at upang di na maitayo ang dambuhalang dam

sa mga matatanda, kami'y nagpapasalamat

na pinakitang halimbawa'y nakapagmumulat

na prinsipyo't sakripisyo'y di mo basta masukat

bahagi sila ng kasaysayang dapat masulat

- gregoriovbituinjr.

02.18.2023

* kinatha sa simbahan ng Famy, Laguna, bago matulog