Entrance, Pasukan, Pagserekan

  

ENTRANCE, PASUKAN, PAGSEREKAN

nakikita ng madla ang naroong paabiso

saan ang Entrance, Pasukan o Pagserekan dito

na nasa wikang Ingles, Tagalog, at Ilokano

habang aking binabaybay ang palengke sa Baguio

mahalagang maunawa ang ganitong salita

at ipinatatalastas ang trilingwal na wika

bagamat ang pagserekan nang hinanap kong sadya

sa U.P. Diksiyonaryong Filipino pa'y wala

Entrance, Pasukan, Pagserekan, daling unawain

mumunting salitang mabuting nababatid natin

dayo o katutubo, nagkakaintindihan din

pagkakaisa't unawaan ang hatid sa atin

di maliligaw, salitang Ilokano'y nawatas

kung may pagserekan, ano ang exit o palabas

buti nang may dagdag-kaalaman tayong napitas

na magagamit sa patutunguhan nating landas

- gregoriovbituinjr.

06.17.2023

Talinum pala ang spinach

TALINUM PALA ANG SPINACH

minsang maparaan ako sa palengke sa Baguio

ang tindang spinach ay kinunan ko ng litrato

aba'y talinum pala ito kung tawagin dito

salitang magandang ipalaganap na totoo

lokal na salitang sa pag-akda'y nais gamitin

na nasa U.P. Diksiyonaryong Filipino rin

gulay o dahon itong kaysarap sadyang ulamin

na mailalaga o kaya'y isapaw sa kanin

spinach na pampalakas ni Papay Da Selorman

masarap at pampaganda rin ng pangangatawan

marahil kaya talinum pampatalino naman

na pag inulam ay pampalusog niring isipan

tawag din ay water leaf, aba'y parang naiinom

pampatighaw ng uhaw at pampawi rin ng gutom

gayunpaman ay itutula ko na ang talinum

magtanim nito't baka sa sugat ay pampahilom

- gregoriovbituinjr.

06.17.2023

* litratong kuha ng makatang gala sa Baguio

* talinum - matatagpuan din sa U.P. Diksiyonaryong Filipino, p. 1215

Telebisyon

TELEBISYON

marahil wala kasing telebisyon

kaya nagagawa ang nilalayon

sinusulat ang mga napapansin

at anumang napagninilayan din

minsan, nakatunganga sa kisame

paksa'y samutsari, di man balanse 

at nakakapagkonsentra talaga

sa pagsulat ng asam na hustisya

buti't walang telebisyon sa bahay

at naisusulat ang tuwa't lumbay

para bang telebisyon na'y balakid

sa nadadalumat, sa nababatid

bagamat minsan, nais kong manood

ng Voltes V na ikinalulugod

upang mabalikan ang nakaraan

ang panahon ng aming kabataan

telebisyon ba'y pampalipas-oras

lalo't di makapili ng palabas

nagti-T.V. rin naman noong araw

nang lumalaban pa si Manny Pacquiao

- gregoriovbituinjr.

06.15.2023

Bahaw

BAHAW

kaning lamig ay sayang kung di kakainin

kaya bahaw itong aking aalmusalin

kamatis at tuyong hawot ang uulamin

madaling araw natulog kaya puyat din

tanghali nang bumangon dahil nauuhaw

pagkainom saka lang napansin ang bahaw

mamaya na lang ako bibili ng sitaw

o talbos ng kangkong o ng isdang inihaw

kayrami kasing gawain at tinitipa

sa kompyuter na kwento, sanaysay, o tula

at mga ulat sa samahang maralita

na dapat matapos sa panahong tinakda

sa ngayon kailangan ko munang sumubo

upang nararamdamang gutom ay maglaho

bagamat ulam lang ay kamatis at tuyo

ay mabubusog din konti man ang niluto

- gregoriovbituinjr.

06.13.2023

Pagkatha

PAGKATHA

oo, katoto, patuloy akong susulat

ng anumang akdang nakapagsisiwalat

ng mga isyu ng masa upang magmulat

na sana balang araw ay maisaaklat

madalas magnilay, minsan lang magliwaliw

pagkatha'y adhikaing di ako bibitiw

na sa kinagiliwan ko'y di magmamaliw

kapara'y tinipong "Alikabok at Agiw"

tinatangka kong isang araw, isang tula

subalit madalas ay di ito magawa

minsan, pagkagising sa umaga'y tutula

habang ang mga alaga'y pinatutuka

kung tatanungin nila anong aking bisyo

ay malinaw sa kanila anong tugon ko:

tumunganga't nilay, magsulat sa kwaderno

di babae, alak, sugal, o sigarilyo

mamatamisin ko pang ang musa'y dalawin

o mga manggagawa't dukha'y bisitahin

mabatid ang mga isyung sumasalamin

sa lipunang kayraming api't hirap pa rin

- gregoriovbituinjr.

06.12.2023

Sa Araw ng Kalayaan

SA ARAW NG KALAYAAN

ang Araw ng Kalayaan sa atin ay pamana

ng mga ninunong kilala at hindi kilala,

ng mga bayaning dinarakila sa tuwina,

dahil laya ng bayan ay ipinaglaban nila

Araw ng Kalayaan, malaya nga ba ang bayan?

bakit dukha'y laksa-laksa? mayaman ay iilan

sa ngalan ng progreso'y sinira ang kalikasan

nagtayo nga ng tulay, bundok ay kinalbo naman

lumaya nga sa mga mananakop na banyaga

ngunit di sa burgesya't kapitalistang kuhila

di pa rin mabayarang tama ang lakas-paggawa

nayuyurakan pa rin ang karapatan ng dukha

may deklarasyon kaya may Araw ng Kalayaan

nariyan pa rin ang mapagsamantalang iilan

Liberty, Freedom, Independence pa ri'y ipaglaban!

hanggang kamtin ang asam na makataong lipunan!

- gregoriovbituinjr.

06.12.2023

Mag-ingat sa tibani at/o tibari

MAG-INGAT SA TIBANI AT/O TIBARI

kumpara sa halibyong o fake news ay anong tindi

ng panlilinlang na gawain ng mga tibani

at/o tibari na sa panloloko nawiwili

katulad ng matamis magsalitang trapo't imbi

kapara'y langgam kung magsalita sila't mangako

upang boto nati'y makuha ng trapong hunyango

na pag nanalo na sila'y talagang napapako

sa matamis nilang salita masa'y nabubuslo

gagawin daw bente pesos ang isang kilong bigas

pabababain daw ang presyo ng kilong sibuyas

kalaban daw ng korapsyon at magiging parehas

sila daw ang dapat mahalal pagkat sila'y patas

buti pa ang tibalyaw pagkat totoong balita

at di halibyong o fake news na sadyang mapanira

sa Kartilya ng Katipunan mababasang sadya

yaong: "Sa taong may hiya, salita'y panunumpa."

tingnan na lang ang kahulugan nila ng progreso

gawin daw ang Kaliwa Dam nang magkatubig tayo

nagtatayo ng tulay kaya bundok ay kinalbo

lupa'y minina upang tao raw ay umasenso

kaya mag-ingat tayo laban sa mga tibani

at/o tibari, kumbaga layon nila'y mang-onse

upang kumita o mahalal, ganyan ang diskarte

pagkat gawain na nilang tao'y sinasalbahe

- gregoriovbituinjr.

06.11.2023

* nasaliksik mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, pahina 1248    

Fourth, di last, Monday ng Hulyo ang SONA

FOURTH, DI LAST, MONDAY NG HULYO ANG SONA

di totoong every last Monday of July ang SONA

di iyon tulad ng laging sinasabi ng iba

lalo't maraming namamatay sa maling akala

sa batas, SONA'y every fourth Monday of July pala

kongkretong pagsusuri sa kongkretong kalagayan

ang gabay na aral sa pagsusuri sa lipunan

minsan ay may fifth Monday, di man madalas, ang buwan

lalo't Monday ay may twenty-nine, thirty o thirty-one

kaya ang SONA ay di laging last Monday ng July

minsan kailangan talaga itong matalakay

nagsusuri lamang tayo pagkat di mapalagay

pag may nagsasabing SONA ay last Monday ng July

ngayong taon nga, SONA'y tumapat ng bente-kwatro

gayong last Monday ng July ay petsa trenta'y uno

dito pa lang ay kita na natin anong totoo

every fourth Monday ng July ang SONA ng Pangulo

kaya dapat paghandaan ang malaking pagkilos

upang ipabatid ang isyu ng obrero't kapos

kung paano bang kahirapan nila'y matatapos

mga panawagan nati'y maunawa'y tumagos

- gregoriovbituinjr.

06.10.2023

Fasten your seatbelt sa tricycle

FASTEN YOUR SETBELT SA TRICYCLE

may istiker sa loob ng traysikel na sinakyan

ang nakasulat: "Fasten Your Seatbelt", talaga naman

tila nasa eroplano o race car nakalulan

gayong wala namang seatbelt nang ito'y aking tingnan

natawa na lang ako o marahil ay natuwa

nang magka-istiker ay dinikit lang doong bigla

kaskasero ba't pinaalalahanan ang madla?

buti nang nag-iingat, wala namang mawawala

dagdag na istiker na lang ang "Bawal Manigarilyo"

pati himpilam ng mga awit na "Love Radio"

karaniwang panawagan, di lang sa dyip at kanto

may "Fun-alo sa saya" pa sakaling laruin mo

buti't nakarating sa patutunguhan ng ligtas

bagamat walang seatbelt ay walang disgrasya't gasgas

di pala kaskasero, maingat lang at parehas

sa aking kalooban ay may sayang mababakas

- gregoriovbituinjr.

06.10.2023

Libro't tsesbord ang sangkalan sa pagtuturnilyo

LIBRO'T TSESBORD ANG SANGKALAN SA PAGTUTURNILYO

wala nang makitang sangkalan ng patungang tabla

upang pagpantayin ang butas na sadyang nakamarka

para sa bookshelf upang maturnilyuhan talaga

kundi tsesbord at librong isa-isa kong kinuha

maraming salamat sa mga gamit kong nagkalat

na animo'y nagboluntaryong tumulong nga't sukat

diksyunaryo, aklat ng kwento, nobela't alamat

trabaho'y dumali, nag-iisa man akong pangkat

marahil, ginagawa ko'y alam ng mga libro

at ng tsesbord na sa bookshelf sila'y ilalagay ko

upang maging permanenteng tahanan nila ito

kaya tinulungan na ako sa pagtuturnilyo

kayraming karakter na naiisip ang makata

upang maisama sa mga kakathaing akda

salamat sa kanila't pagtulong nila'y dakila

maya-maya lang bookshelf ay mayayari nang sadya

mamayang gabi'y makakatulog silang mahimbing

o habang ako'y himbing, naglalaro sila't gising

bookshelf na tahanan nila'y nanamnaming magaling

pagkat naisalansan sila't di na marurusing

- gregoriovbituinjr.

06.09.2023

* mapapanood ang bidyo sa: https://fb.watch/l2Pctqv_Se/

Pagtuturnilyo ng bookshelf

PAGTUTURNILYO NG BOOKSHELF

bumili ng bookshelf si misis upang may lagayan

ako ng mga aklat na doon isasalansan

upang madaling dalhin ay binaklas sa bilihan

sa bahay, binuo kong muli ang bookshelf na iyan

may padron o pattern sa papel na susundan doon

una munang tinurnilyo ang pinakapundasyon

isusunod ang patungan ng mga libro roon

ay, parang ako'y karpinterong ginagawa iyon

maya-maya lang, buong bookshelf ay matatapos na

basta sundan ang padron sa papel, madali pala

di pa manwal ang screwdriver, pindutin lang siya

at agad magtuturnilyo na siya nang mag-isa

makabagong teknolohiya ngayon ang ginamit

kaya naman aking pulso't kamay ay di sumakit

pagkatapos nito'y iinom ng kapeng mainit

at isalansan ang mga binabasang malimit

- gregoriovbituinjr.

06.09.2023

* mapapanood ang bidyo sa: https://fb.watch/l2yo5BquAz/

Sa sama-samang pagkilos magtatagumpay

SA SAMA-SAMANG PAGKILOS MAGTATAGUMPAY

di ako naghihintay sa sinumang manunubos

na di darating, laksa-laksa ang naghihikahos

na obrero't masang patuloy na binubusabos

katubusan nila'y mula sama-samang pagkilos

sagipin ang uri mula sa pagsasamantala

ng uring kapitalista, elitista, burgesya

mamatay man ako'y may patuloy na mag-aalsa

hangga't may tusong mang-aapi't bulok ang sistema

walang Superman, Batman, Robin, o iisang tao

ang tutubos sa aping uri kundi kolektibo

nilang pagkilos upang pangarap ay ipanalo

maitayo ang asam na lipunang makatao

O, manggagawa't dukha, ngayon ang tamang panahon

upang magkaisang iguhit sa historya ngayon

ang pagbaka't maipagwagi ang lipunang layon

pag watak-watak tayo'y di natin kakamtin iyon

huwag umasa sa manunubos na di darating

na may mahikang lahat tayo'y biglang sasagipin

tanging asahan ay sama-samang pagkilos natin

bilang uri upang makataong sistema'y kamtin

- gregoriovbituinjr.

06.08.2023

Pangarap

PANGARAP

oo, pinangarap ko ring gumanda yaring buhay

ngunit di pansarili kundi panlahatang tunay

uring manggagawa't dukha'y giginhawa ng sabay

dahil bulok na sistema'y nabaon na sa hukay

yaman sa mundo'y aanhin kung mamamatay ka rin

buti nang may pinaglalaban kang prinsipyong angkin

punong-puno man ng sakripisyo'y may adhikain

upang lipunang makatao'y maitayo natin

at pagka gayon, alam mong nasa landas kang wasto

sayang lamang kung mayaman kang lagi sa kasino

sayang ang buhay kung nagdodroga lang o may bisyo

minsan ka lang mabuhay, kaya tumpak na'y gawin mo

aanhin mo ang magandang buhay kung nangmamata

ng dukha, at sa kapwa tao'y nagsasamantala

gusto mong pulos sarap? ay, sige lang, sumige ka

habang kami'y patuloy sa paghanap ng hustisya

ako'y isinilang na di para lang sa sarili

kundi para sa uri't bayan ay makapagsilbi

ako'y aktibistang Spartan na di mapakali

sa pag-iral ng pagsasamantala't pang-aapi

kaya huwag mong hanapin sa akin ang di ako

o ako'y iuugit mo sa nais mong modelo

tanggapin mong aktibista akong taas-kamao

pagkat ako na'y ganyan, ako iyan, iyan ako

- gregoriovbituinjr.

06.08.2023

Mabuhay ang mga migranteng manggagawa!

MABUHAY ANG MGA MIGRANTENG MANGGAGAWA!

tinaguriang bayani dahil nagsakripisyo

pamilya'y iniwanan upang makapagtrabaho

ng kung ilang taon sa malayong bansa dumayo

kahit na ma-homesick ay nagsisikap umasenso

nangibang-bayan na't kulang ang trabaho sa bansa

kayraming nilang nagtrabaho para sa banyaga

sa maraming bayan sa kanluran, timog, hilaga

habang iniwanang tiwangwang ang tigang na lupa

huwag lang sa illegal recruiter ay magpaloko

ibinenta ang kalabaw upang ipambayad mo

sa samutsaring papeles o mga dokumento

dito pa lang, nagsakripisyo na silang totoo

lumipat ng lugar nang makapagtrabaho roon

o kaya'y upang sila'y manirahan na rin doon

magandang bukas ang hinahanap ng mga iyon

kaginhawahan ng pamilya ang kanilang layon

oo, magandang buhay ang malimit sinasabi

na marahil di maranasan sa bansang sarili

kaya ang mga migrante ba'y ating masisisi

kung sa ibang bansa na'y naakit sila't pumirmi

pumirmi nang pansamantala o panghabambuhay

pasiya nila iyang di mapipigilang tunay

O, migrante, kami po'y taospusong nagpupugay!

sana, sakripisyo ninyo'y magbunga ng tagumpay!

- gregoriovbituinjr.

06.07.2023

* litrato mula sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, Hulyo 7, 2023, pahina 5

Tarang magkape

TARANG MAGKAPE

kaysarap ng tulog ng nakaraang gabi

kaya paggising ngayong umaga'y nagkape

sa dadaluhang pulong ay magiging busy

upang sa obrero't masa'y makapagsilbi

tarang magkape, kumukulo na ang tubig

SULONG patungo sa gawaing kapitbisig

BANGON at sa anumang problema'y tumindig

KAYA MO 'YAN! sa ating kapwa'y bukambibig

magbahaginan ng kinaharap na isyu

suriin ang lipunan paano tumakbo

at magkaisa sa tinanganang prinsipyo

magsikilos tungong lipunang makatao

pagkunutan ng noo ang ating problema

pag-usapan paano kamtin ang hustisya

at pakikipagkapwa'y bigyan ng halaga

habang mainit ang tubig, magkape muna

- gregoriovbituinjr.

06.07.2023

Ngayong World Environment Day 2023

NGAYONG WORLD ENVIRONMENT DAY 2023

sa harap ng D.E.N.R, walang nagpo-protesta

nang magtungo ako ng ikasampu ng umaga

kaya pala walang imbitasyon akong nakita

dahil kaya administrasyong ito'y naiiba?

di ba katulad ng nakaraang administrasyon

aba'y kabi-kabila ang mga pagkilos noon

sadyang naghanap ako ng masasamahan ngayon

upang maibulalas ang sa diwa'y mga tanong:

bakit ba progreso'y mapanira ng kalikasan?

kaya raw nagmimina ay para sa kaunlaran

kinalbo ang gubat at pinatag ang kabundukan

iyan ba ang development? progreso nga ba iyan?

matindi na ang pananalasa ng microplastic

sa paligid-ligid, na sa laot pa'y nagsumiksik

di sapat ang paggawa ng ekobrik at yosibrik

upang malutas ang suliraning kahindik-hindik

ngayong World Environment Day, ating alalahanin

sa pagkasira ng kalikasan, anong gagawin

meron nang Right to a Healthy Environment ang U.N.

Rights of Nature pa'y dapat ding maitaguyod natin

mabuhay ang mga nangangalagang katutubo

sa kagubatan, kabundukan, upang di maglaho

mabuhay yaong nakikibakang di humihinto

upang kapaligira'y alagaa't mapalago

- gregoriovbituinjr.

06.05.2023

Mahal, ako'y pauwi na (Sa eroplano, Bidyo 12)

MAHAL, AKO'Y PAUWI NA

(Sa eroplano, Bidyo 12)

"Pauwi na ako," sabi sa isang awit

na sa puso't diwa'y pananabik ang bitbit

di na iniisip kung saan pa sasabit

basta't tungo'y sa mahal na asawa't paslit

sa eroplano'y sumakay tungong Maynila

nang may kasabikang makakauwi na nga

paglalakbay man ay matagal at mahaba

o maiksi man, may saya sa puso't diwa

"Pauwi na ako, mahal" ang aking sabi

sa tanging diwatang talagang kinakasi

huwag lamang sanang matulad sa mensahe

sa awiting "Napakasakit, Kuya Eddie"

tigib ng kasabikang puso'y inihanda

upang di salubungin ng lumbay at luha

upang tanging pagsinta yaong manariwa

at magniig muli ang aming puso't diwa

- gregoriovbituinjr.

06.05.2023

* ang bidyo ay kuha ng makatang gala sa paglipad ng eroplano mula Mactan airport tungong NAIA, 05.31.2023

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://fb.watch/lqwyLL_NGb/

Pagdatal sa NAIA 3 (Sa eroplano, Bidyo 11)

PAGDATAL SA NAIA 3

(Sa eroplano, Bidyo 11)

hapon na nang sa paliparan nakarating

habang nasa isip ang diwatang kaylambing

"baka may tsiks ka roon" ang biro't pasaring

sinabi ko'y wala, at wala ring pahaging

matagal pa ang pag-uwi mula NAIA

lalo't nasa lungsod na, maulan, trapik pa

ito ang nasa isip habang pababa na

tanging bitbit ay karanasa't alaala

pinagmasdan ko ang iba pang eroplano

na aming nadaanan pagkalapag nito 

maya-maya lang, tatayo na kami rito

susunduin ng bus pagbaba namin dito

halos isang oras din yaong paglalakbay

na may kakaibang natutunan ding tunay

mataas pa sa ulap, kaibang palagay

ah, pahinga muna pagkauwi ng bahay 

- gregoriovbituinjr.

06.05.2023

* ang bidyo ay kuha ng makatang gala sa paglipad ng eroplano mula Mactan airport tungong NAIA, 05.31.2023

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://fb.watch/lqwbnfz7jT/

Lalapag na ang eroplano (Sa eroplano, Bidyo 10)

LALAPAG NA ANG EROPLANO

(Sa eroplano, Bidyo 10)

naroon pa ring patuloy na nagninilay

ang nasasadiwa'y samutsaring palagay

hanggang eroplano'y naghanda na ring tunay

sa paglapag mula mahabang paglalakbay

inihanda kong muli ang selpon-kamera

upang mismong pag-landing ay mabidyuhan pa

ano nang pakiramdan? saya ba o kaba?

marahil saya dahil makakauwi na

handa nang magbidyo upang may maikwento

anong nasa isip, ano bang naengkwentro

anong nakita habang nasa eroplano

bukod pa sa ngiti ng istewardes dito

"ako'y uuwi na, mahal ko", anang awit

biyahe'y tanghali kaya di na pumikit

at minasdan ang ulap, panganorin, langit,

dagat at kalupaang animo'y kayliit

- gregoriovbituinjr.

06.04.2023

* ang bidyo ay kuha ng makatang gala sa paglipad ng eroplano mula Mactan airport tungong NAIA, 05.31.2023

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://fb.watch/lqhPzEsSQU/

Lugar na mapuno at nagtatayugang gusali (Sa eroplano, Bidyo 9)

LUGAR NA MAPUNO AT NAGTATAYUGANG GUSALI

(Sa eroplano, Bidyo 9)

may lugar pa palang pulos puno sa atin

sa animo'y kalunsurang nakita lang din

sa ere nang minamasdan ang panganorin

lupa'y tanaw, ah, pagbaba'y malapit na rin

katabi lang ng nagtatayugang gusali

ang mapunong lugar, buti't napanatili

animo sa lungsod, gubat ang kalahati

na sadyang nagbibigay ng magandang ngiti

dapat lang pangalagaan ang kalikasan

huwag salaulain ang kapaligiran

huwag kalbuhin ang bundok at kagubatan

mga pinutol na puno'y dapat palitan

iyan ang nasa diwa hinggil sa nakita

nang nasa ere, naninilay ang problema

paano kalikasa'y maprotektahan pa

nang di sirain ng tusong kapitalista

- gregoriovbituinjr.

06.04.2023

* ang bidyo ay kuha ng makatang gala sa paglipad ng eroplano mula Mactan airport tungong NAIA, 05.31.2023

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://fb.watch/lqdBdVe_BP/