Mas ligtas daw ang tubig-gripo

MAS LIGTAS DAW ANG TUBIG-GRIPO

maniniwala ka ba sa sabi ng D.E.N.R.

mas ligtas ang tubig-gripo kaysa tubig-mineral

subalit ito'y aking nagagawa nang regular

pagkat mas mura't sa tubig-gripo'y nakatatagal

ang kalidad ng tubig, sa D.E.N.R. ay misyon

anila, di lahat ng water refilling station

kalidad ng tubig, di laging nasusuri ngayon

dapat walang kaibang amoy, lasa't kulay iyon

gayunman, hilig kong uminom ng tubig sa gripo

minsan, iniinit; minsan sa tiyan na'y diretso

lalo't maraming ginagawa't nauuhaw ako

na nais kong matighaw agad ang pagkauhaw ko

pakiramdam ko'y di naman ako nagkakasakit

di pa butas ang bulsa, ito pa'y sulit na sulit

huwag lang tubo'y kinakalawang, tiyak sasabit

ang iyong tiyan, baka wala ka nang maihirit

- gregoriovbituinjr.

06.22.2024

* ulat mula sa pahayagang Bulgar, Hunyo 15, 2024

Salin ng akda ni Hemingway

SALIN NG AKDA NI HEMINGWAY

nakita kong muli sa munti kong aklatan

akda ni Hemingway sa buhay-karagatan

ang "The Old Man and the Sea" na sinalin naman

ni Jess Santiago na kilala sa awitan

sa The Bookshop ng UP Hotel nabili ko

sa halagang sandaan at limampung piso

naglathala'y Sentro ng Wikang Filipino

binubuo ng sandaang pahina ito

buti't naisalin na ang ganitong akda

nang sa gaya ko'y maging kauna-unawa

lalo't isang Nobel Prize winner ang maykatha

na pagpupugayan mo sa kanyang nagawa

ating basahin "Ang Matanda at ang Dagat"

sinalin sa ating wika't isinaaklat

kaygaan basahin, madaling madalumat

mabuhay ang nagsalin, maraming salamat!

- gregoriovbituinjr.

06.22.2024

Tinutula ko pa rin...

TINUTULA KO PA RIN...

tinutula ko pa rin ang pakikibaka

ng manggagawa, maralita, magsasaka

upang ibagsak ang naghaharing burgesya

at itaguyod ang panlipunang hustisya

tinutula ko pa rin ang pinapangarap

na lipunang patas at walang pagpapanggap

lipunang makataong walang naghihirap

na kaginhawahan ng dukha'y nalalasap

tinutula ko pa rin ang bawat pagtutol

sa mga isyu't usaping nakakulapol

na tila batik sa gobyerno't madlang pipol

tulad ng klima, ChaCha, gera't panunulsol

tinutula ko pa rin ang uring obrero

sa kanilang laban ay nakiisa ako

nang pakikibaka nila'y maipanalo

nang lipunan nila'y maitayong totoo

- gregoriovbituinjr.

06.21.2024

Is-ra-el ba'y nag-ala-Na-Zi?

IS-RA-EL BA'Y NAG-ALA-NA-ZI?

pinupulbos ang Palestino

ginagawa na'y dyenosidyo

pinapaslang ang kapwa tao

bakit ba nangyayari ito?

nagyabang bang anak ng Diyos?

na lahing pinili ng lubos?

na sa anumang pagtutuos

kakampihan sila ng Diyos?

Katoliko'y bulag-bulagan?

Is-ra-el pa'y kinakampihan?

Father, bakit ba kayo ganyan?

aba, kayrami nang pinaslang

kahit mali ang ginagawa?

ay maka-Is-ra-el pang lubha?

gawa sa Palestinong madla

ay talagang kasumpa-sumpa

ginagaya nila si Hitler?

sa dami ng mga minarder?

Palestino na'y sinisiil

kailan ganito'y titigil?

- gregoriovbituinjr.

06.21.2024

* ulat mula sa pahayagang Abante, Hunyo 9, 2024, pahina 3

Balong

BALONG

sa Luneta, isa iyong balong

o fountain, tubig na pinasirit

habang may musikang tumutugtog

at napakakulay pa't marikit

saglit akong napatigil doon

upang magpahinga at magnilay

binidyuhan ang balong na iyon

na ilaw ay aliw na nagsayaw

sana doon sinta ko'y kasama

naglilibot kami't namamasyal

subalit kaylayo ng Luneta

upang isama't doon magtagal

sa balong ay napatitig ako

tubig ba'y naaksayang totoo?

- gregoriovbituinjr.

06.21.2024

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://fb.watch/sQTSEq7oHU/

Dapulak

DAPULAK

ang alam ko'y may salitang dapurak

nagpipiga ng katas sa pagtapak

habang sagot sa krosword ay dapulak

amag sa halaman pala ang linsyak!

dagdag sa nababatid na salita

at sa pag-unlad ng sariling wika

dapurak at dapulak, magkatugma

na sa pagtula'y talagang sariwa

mga katagang di agad mapansin

ngunit sadyang mahalaga sa atin

upang kaalaman ay paunlarin

at lumawig ang panitikan natin

muli, salamat sa palaisipan

umuunlad ang talasalitaan

- gregoriovbituinjr.

06.21.2024

* dapulak - maliliit at puting funggus sa halaman at puno

* dapurak - paulit-ulit na pagtapak ay pagpiga upang humiwalay ang katas sa tinatapakan

- mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, pahina 265

- palaisipan mula sa Pilipino Star Ngayon, Abril 28, 2024, p. 10

I'm just a struggling writer

I'M JUST A STRUGGLING WRITER

(a Filipino dalit in English)

I'm just a struggling writer

for urban poor and laborer

also poet in the corner

who is fond of rhyme and meter

sometimes have sweet and bad temper

what I'm writing is what is right

although I'm a Left when I write

what I feel, hear, or what's in sight

some topics are heavy and tight

while others are easy and light

sometimes I look in the mirror

what if I became a juror

writes about tokhang, its horror

and judging with all my valor

that those topics should I abhor

- gregoriovbituinjr.

06.21.2024

* dalit - a native Filipino poem composed of eight syllables per line

Pabula: Huntahan ng 2 pusa

PABULA: HUNTAHAN NG 2 PUSA

nakita ko ang dalawang alaga

masarap ang higa ng isang pusa

habang isa naman ay nakalinga

na animo'y naghuhuntahang sadya

tanong ng isa, "Saan ka patungo?"

sagot sa kanya, "Ako'y manunuyo

ng pusang kayganda't nararahuyo!"

"Ingat, baka tungo ay biglang liko!"

nakakatuwa't may payo pang hatid

ang ate'y nagbilin pa sa kapatid

mag-ingat upang di ito mabulid

sa disgrasyang di nito nababatid

dalawa silang alaga sa bahay

doon na isinilang silang tunay

kaya lagi akong nakasubaybay

nang may maikwento't maisalaysay

- gregoriovbituinjr.

06.20.2024

* litratong kuha ng makatang gala

Ang maglingkod sa masa

ANG MAGLINGKOD SA MASA

O, kaysarap maglingkod sa masa

kaya ako naging aktibista

magkakasamang nakikibaka

para sa panlipunang hustisya

api ang sektor ng sagigilid

paglaya nila'y nasang ihatid

silang sa karimlan binubulid

ng burgesya't elitistang ganid

kapitalismo'y nakakubabaw

sa pamahalaang tuod man daw

upang tubo nila'y mapalitaw

kaya obrero'y kayod kalabaw

pati na dukhang kapos na kapos

ay patuloy na nabubusabos 

sangkahig, sangtuka na't hikahos

na ginhawa'y asam nilang lubos

nais kong kahirapa'y mapawi

patas na lipunan ang lunggati

parehas na palakad ang mithi

pantay na sistema't walang hari

tubo'y bawasan, sweldo'y taasan!

pagsirit ng presyo ay pigilan!

pagsasamantala ay labanan!

itayo, makataong lipunan!

- gregoriovbituinjr.

06.20.2024

* sagigilid - marginalized

* kuha sa pagkilos sa Recto bago mag-Mendiola, Hunyo 12, 2024    

Ulap na anyong bakunawa

ULAP NA ANYONG BAKUNAWA

ulap na anyong bakunawa ang natanaw

katanghaliang tapat, sikat pa ang araw

sa buwan lang ang bakunawa nauuhaw

nalunok na niya'y anim na buwan na raw

bakunawa yaong kumakain ng buwan

pag may eklipse o laho sa kalangitan

na sa alapaap ay aking natandaan

na sa panitikan nati'y matatagpuan

bakunawa'y tila dragon ang masasabi

o kaya sa Ibong Adarna ay serpyente

o sa Griyego ay ang earth-dragon ng Delphi

tulad ng nagngangalang Python at Delphyne

anong sarap pagmasdan ng ulap sa langit

mga disenyong di sa atin pinagkait

ulap na bakunawa, na ulan ang bitbit

sakaling bumuhos sana'y di nagngangalit

- gregoriovbituinjr.

06.19.2024

Pagpupuyat na naman

PAGPUPUYAT NA NAMAN

gabi hanggang madaling araw ay gising pa

di pa rin makatulog ang makatang aba

kaya si misis, ako'y laging pinupuna

sasabihan akong dapat magpahinga na

tanto ko namang tama talaga si misis

pikit man ako, sa diwa'y nagkakahugis

yaong mga katagang di ko na matiis

bigla akong babangon sa pagkagiyagis

agad kong isusulat ang nasasaisip

na ibinulong ng nimpa sa panaginip

hinggil sa samutsaring isyung halukipkip

pag nawala sa diwa'y walang kahulilip

kaya babangon ako't tiyak mapupuyat

upang lamig ay damhin nang nakamulagat

upang kathain ang sa diwa'y di maampat

upang sa kwaderno ang tinta'y ipakalat

- gregoriovbituinjr.

06.19.2024

* litrato mula sa app game na Word Connect

* pagkagiyagis - pagkabalisa

* kahulilip - kapalit, di na maaalala

May kalayaan ba kung gutom ang masa?

MAY KALAYAAN BA KUNG GUTOM ANG MASA?

may kalayaan ba / kung gutom ang masa

may magagawa ba / sa palsong sistema

bakit naghahari / ang kapitalista't

masa'y tinapakan / ng tusong burgesya!

bakit patuloy pa / ang sistemang bulok

bakit namumuno'y / pawang trapong bugok

dinggin natin yaong / awiting Tatsulok:

ang dukha'y atin nang / ilagay sa tuktok

ang kapitalismo'y / talagang marahas

na sa dagdag sahod / sadyang umiiwas

ang lipunan dapat / patas at parehas

kaya dagdag sweldo'y / agad isabatas

iyang masang gutom / ay wala ngang laya

pagkat nasa hawla / ng trapo't kuhila

doon ipiniit / ang mayoryang dukha

sa sistemang ganyan / dapat makawala

kaya sambayanan, / tarang magsikilos

at magkapitbisig / tayong mga kapos

paghandaan itong / pakikipagtuos

sa sistemang dapat / nang wakasang lubos

- gregoriovbituinjr.

06.19.2024

* litratong kuha ng makatang gala sa Daang Espanya, Maynila, Hunyo 12, 2024

Pagdalaw ng paruparong itim

PAGDALAW NG PARUPARONG ITIM

may paruparong itim na ligaw

nasok sa silid, biglang lumitaw

tanda ba iyon ng pagkamatay?

may namatay, o dalaw ng patay?

doon sa munti kong barungbarong

ang abang makata'y nagkukulong

na animo'y nilamon ng dragon

gayong alagata ang kahapon

bakit may itim na paruparo

sa mapamahiin, iba ito

ngunit sa akin ang pagkaitim

ay mana dahil ina'y maitim

tulad din ng Itim sa Aprika

dahil ba maitim, masama na

gayong ganyan ang kanilang kulay

na itim ang balat nilang taglay

naalala ko tuloy ang kwento

yaong Black Cat ni Edgar Allan Poe

ang masama, gumawa ng krimen

puti ang balat, budhi ay itim

- gregoriovbituinjr.

06.18.2024

Ang saklad o sakong ng palad

ANG SAKLAD O SAKONG NG PALAD

sa pagitan ng galang-galangan at palad

ang sakong ng palad o tawag nati'y saklad

pansin iyon pag sa balibol nakababad

kita paano maglaro ang mapapalad

na ipinanghahampas ng balibolista

sa saklad nila pinatatama ang bola

sinasanay nilang maigi sa tuwina

kaya kumakapal ang mga saklad nila

ganyan ang pagpalo ng Alas Pilipinas

na pag naglaro animo'y palos sa dulas

sa laro, hampas ng saklad nila'y malakas

habang nilalaro nila'y parehas, patas

sa ating mga balibolista, MABUHAY!

at kami rito'y taospusong nagpupugay!

ipakita pa ninyo ang galing at husay

at hangad namin ang inyong mga tagumpay!

- gregoriovbituinjr.

06.18.2024

Anong nararapat itapon?

ANONG NARARAPAT ITAPON?

saan dapat itapon ang mga basura?

dapat bang itapon sa ilog o kalsada?

saan itatapon ang pambalot ng tinapa?

lalagyan ng pandesal o mga delata?

paano ang mga basurang nabubulok?

itatapon bang tulad ng sistemang bulok?

susunugin ba ito't nakasusulasok?

huwag pagsamahin ang bulok sa di bulok?

paano itatapon ang bugok na trapo?

na katiwalian lang ang laman ng ulo?

ugaling palamara ba'y maibabato?

tulad ng tuso, sukab, gahaman at lilo?

sa daigdig ba'y tambak-tambak na ang plastik?

na kahit sa karagatan ay nakasiksik?

lulutang-lutang, anong ating mahihibik?

kikilos ba tayong walang patumpik-tumpik?

di magandang alaala ba'y matatapon?

tulad ng masasakit na danas mo noon?

o ituturing na aral ang mga iyon?

maitatapon ba ang danas ng kahapon?

paano rin kaya tayo wastong kikilos?

kung mga basura'y hinahayaang lubos?

bakit ba ang basura'y di matapos-tapos?

ay, sa basura'y mayaman tayo, di kapos!

- gregoriovbituinjr.

06.18.2024

* litrato mula sa app game na Word Connect

Alipapâ

ALIPAPÂ

Bubungan Patag, sa Dalawampu Pababâ

di ko batid ang kasagutan, ano kayâ?

hanggang mapalitaw ang sagot: alipapâ

may impit ang bigkas, may tudlik na pakupyâ

at ang UP Diksiyonaryong Filipino

ay akin din namang sinangguning totoo

at ang salitang alipapa'y nakita ko

na 'patag na bubong' ang kahulugan nito

alipapâ ay talipapâ ang katunog

lumang salita bang kaylalim o kaytayog?

o salitang kilala sa mga kanugnog

na magagamit din sa pagtula kong handog

palaisipang ito'y kaylaki ng tulong

upang bokabularyo'y talagang yumabong

tulad ng alipapâ sa 'patag na bubong'

para sa abang makata'y dagdag na dunong

- gregoriovbituinjr.

06.17.2024

* palaisipan mula sa pahayagang Abante, Hunyo 15, 2024, p.10

* mula sa UP Diksiyonayong Filipino, p.36

Condong nakaharang sa Mt. Fuji, gigibain na...

CONDONG NAKAHARANG SA MT. FUJI, GIGIBAIN NA...

photobomb pala ang condong / nakaharang sa Mt. Fuji

kaya nagprotesta roon / ang mamamayan, ang madla

na nagnanais tuluyang / ipagiba ang nasabi

lakas ng kilos-protesta'y / balita sa buong bansa

malapit nang i-turn-over / sa nakabili ng yunit

subalit mga protesta'y / tila di mapatid-patid

sa masa'y nakipulong pa / roon nang paulit-ulit

ang estate developer na / Sekusui House Limited

ang kanilang unang balak / ay labing-isang palapag

hanggang maging sampu na lang / na ang kisame'y mababa

ngunit nakaharang pa rin / ang condo kaya di payag

ang mga nagpo-protestang / nais itong ipagiba

kaya wala nang magawa / ang nasabing developer

nagpasya nang idemolis / ang condo nilang tinayo

ire-refund na lang nila / sa kanilang mga buyer

ang sampung milyong yen bawat / yunit, sa bulsa'y madugo

dahil sa mga protesta / ng mamamayang Hapones

gigibain ang photobomb / na humarang sa Mt. Fuji

at tayo naman, sa Torre / de Manila nagtitiis

na sa estatwa ni Rizal / ay photobomb din ang silbi

- gregoriovbituinjr.

06.17.2024

* ulat mula sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, Hunyo 15, 2024, pahina 5

Imbes itlog, kamatis sa eggtray

IMBES ITLOG, KAMATIS SA EGGTRAY

imbes itlog ay pawang kamatis

sa eggtray ng frigider o ng ref

pagkat pampakinis daw ng kutis

bukod sa tubig ay laman ng ref

mura ang kamatis kaysa itlog

na makakain mo pa ng hilaw

kahit buhay ay kakalog-kalog

ay may pag-asa pang natatanaw

di nawawala sa aking ulam

ang kamatis, sibuyas, at bawang

upang kagutuman ay maparam

sa sandaling salapi'y konti lang

O, kamatis, isa kang biyaya

sa mga tulad kong abang dukhâ

na sa tuwina'y laging kasama

sa pakikibaka't mga digmâ

- gregoriovbituinjr.

06.17.2024

Pahinga sa hapon

PAHINGA SA HAPON

umuulan na, maginaw, pahinga muna

sa hapon, hapong-hapo mula paglalaba

at sa samutsaring gawain sa kusina

upang makakain din ang buong pamilya

hapon, talukap ng mata'y papikit-pikit

habang si bunso sa ama'y nangangalabit

"Tulog na po tayo, Itay," ang kanyang hirit

habang si bunso sa bisig ko'y nangunyapit

radyo'y binuksan ko't musika'y pinakinggan

nagbabalita'y pasingit-singit din minsan

maya-maya, ito'y aking nakatulugan

ipinapahinga ang katawan sa hapon

nang may lakas upang magampanan ang misyon

at maya-maya lang, kami'y muling babangon

- gregoriovbituinjr.

06.17.2024

Ikaw

IKAW

Tula ni Vladimir Mayakovsky

Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

Dumating kang -

may kapasyahan

sapagkat ako'y malaki,

sapagkat ako'y umaatungal,

datapwat sa masusing pagsusuri

nakita mo'y isang lalaking paslit.

Iyong dinagit

at inagaw ang iwi kong puso

at sinimulang

ito'y paglaruan -

na parang babaeng may bolang tumatalbog.

At bago ang himalang ito

ang bawat babae'y

alinman sa mga namamangha

o dalagang nagtatanong:

"Ang ibigin ang ganyang tao?

Bakit, baka suntukin ka niya!

Marahil tagapagpaamo siya ng leyon,

isang babae mula sa kulungan ng hayop!"

Subalit ako'y matagumpay.

Hindi ko maramdaman -

ang singkaw!

Nakalimot sa saya,

ako'y tumalon

at napalundag hinggil, sa nobyang mapula ang balat,

Nakaramdam ako ng ligaya

at gaan ng loob.

Isinalin: Hunyo 17, 2024

Maynila, Pilipinas

* litrato mula sa google

YOU

Poem by Vladimir Mayakovsky

You came –

determined,

because I was large,

because I was roaring,

but on close inspection

you saw a mere boy.

You seized

and snatched away my heart

and began

to play with it –

like a girl with a bouncing ball.

And before this miracle

every woman

was either a lady astounded

or a maiden inquiring:

“Love such a fellow?

Why, he'll pounce on you!

She must be a lion tamer,

a girl from the zoo!”

But I was triumphant.

I didn’t feel it –

the yoke!

Oblivious with joy,

I jumped

and leapt about, a bride-happy redskin,

I felt so elated

and light.

mula sa: https://www.marxists.org/subject/art/literature/mayakovsky/1922/you.htm