Dalawang abusadong ama

DALAWANG ABUSADONG AMA

bumungad ay dalawang kaytinding balita

ng dalawang amang umabuso ng anak

dahil sa kanilang mga krimeng ginawa

imbes protektor, anak sa dusa'y sinadlak

dalawa't limang anyos na bata'y ginamit

sa cybersex ng tatay nila sa Zambales

edad lima, siyam, labing-isa'y nire-reyp

ng mismong tatay nila nang paulit-ulit

isa'y nadakip sa Baclaran, Parañaque

kahiya-hiyang gawain ng mga tatay

sariling mga anak pa ang sinalbahe

isa'y sa cybersex, isa'y sa panghahalay

bakit sariling anak pa'y pinapahamak

baka rason pa rin nila'y dahil sa hirap

may problema ba ang mga ama sa utak

may mental health problem ba silang nalalasap

- gregoriovbituinjr.

03.15.2025

* ulat ng Marso 15, 2025 mula sa pahayagang Bulgar, tampok na balita (headline) at pahina 2, at sa pahayagang Abante Tonite, pahina 2

Ang aklat ni Ka Dodong

ANG AKLAT NI KA DODONG

ang Notes from the Philippine Underground
tatlong daang higit ang pahina
na aklat ni Ka Dodong Nemenzo
ay nasa Philippine Book Festival

nagbutas pa ako ng tibuyô
nang mabili ang nasabing libro
ganyan ang aktibistang Spartan
kung gustong bumili, may paraan

presyo'y higit limang daang piso
sa booth ng UP Press puntahan n'yo
collector's item ko na ang libro
sa libreng oras babasahin ko

sa Philippine Book Festival, tara
maraming aklat kang makikita
basahin ang aklat ni Ka Dodong
may ningas kang matatanaw doon

- gregoriovbituinjr.
03.14.2025

* Ang Philippine Book Festival sa 4th Flr. ng SM Megamall ay mula Marso 13 hanggang 16, 2025.

Nakapapasong init sa Pangasinan

NAKAPAPASONG INIT SA PANGASINAN

klase'y sinuspinde sa Pangasinan
dahil sa grabeng init ng panahon
nauna na ang Lungsod ng Dagupan
at mga katabing bayan pa roon

San Fabian, Rosales, Santa Barbara
Manaoag, Bautista, San Carlos City
pati Jacinto, Labrador, Basista
ang Bayambang pa't Urdaneta City

nakapapasong init tumatagos
magklaseng face-to-face na'y walang silbi
abot kwarenta'y singko degrees Celsius
baka magkasakit ang estudyante

sa matinding init, ingat po tayo
ang klima na'y talagang nagbabago

- gregoriovbituinjr.
03.14.2025

* ulat mula sa pahayagang Abante Tonite, Marso 14, 2025, p.2

Buhay-pultaym

BUHAY-PULTAYM

oo, prinsipyo ang bumubuhay sa akin

di salapi, di datung, di pera, di atik

aktibistang Spartan pa rin hanggang ngayon

na kumikilos upang tuparin ang misyon

di ako nabubuhay upang kumain lang

kumakain ako upang mabuhay lamang

nakatuon pa ring tuparin ang adhikà

para sa maralita't uring manggagawà

di natapos ang B.S.Math sa kolehiyo

upang magpultaym at kumilos sa obrero

pasya'y pinag-isipan hanggang sa lumisan

doon sa apat na sulok ng paaralan

naglalakad upang sa pulong makarating

nag-ipon sa tibuyô upang may gastusin

binubuhay ng masang pinaglilingkuran

pamilya na'y bayan, ganyan ang buhay-pultaym

- gregoriovbituinjr.

03.14.2025

Ang editorial cartoon ng The Manila Times

ANG EDITORIAL CARTOON NG THE MANILA TIMES

tingni yaong editorial cartoon

ng The Manila Times, anong nar'on

nag-apiran pa at nalulugod

ang narco-politician at drug lord

subalit wala na sa palasyo

ang nadakip na dating pangulo

anong kanilang ikinatuwa?

tila sa kural ba'y nakawala?

editoryal ay parang sinabi

tama ang ginawa ni Duterte

sa kanyang gera laban sa droga

wastong pinaslang ang durugista

subalit kayrami nang nautas

kahit walang proseso ng batas

kayraming mga inang lumuha

at buhay na kay-agang nawala

may warrant of arrest ang ICC

sa kasong crime against humanity

buti si Duterte, may due process

ang dukha'y pinaslang nang kaybilis

- gregoriovbituinjr.

03.13.2025

* litrato mula sa The Manila Times, Marso 13, 2023, p.A4

* ICC - International Criminal Court

Mona Lisa at Marian Rivera

MONA LISA AT MARIAN RIVERA

nasa Megamall ako'y nakita

ang painting na ala-Mona Lisa

o kaya nama'y litrato pala

ng animo'y naka-Maria Clara

iyon pala'y si Marian Rivera

teka muna, ano ba ang meron

at puso ko'y tila umaalon

kunwari artista'y naroroon

wala lang, at walang ibang layon

kundi masaya't nag-selfie roon

ako sana'y patawarin ninyo

kung sa diyosa'y nag-selfie ako

minsan lang namang mangyari ito

at sumaya naman ang araw ko

- gregoriovbituinjr.

03.13.2025

Payo sa tulad kong Libra

PAYO SA TULAD KONG LIBRA

horoscope nga'y bihira kong basahin

subalit ngayon, ako'y napatingin

aba, ang payo sa tulad kong Libra

tila payo sa mga aktibista

na "Talasan ang pakiramdam lalo

sa mga mapang-abuso." ay, opo!

dinagdag pa, "Huwag kang tatahimik

kapag may nakita kang mali." korek!

ganyan nga ako kaya isang tibak

ayaw kong masa'y gumapang sa lusak

dapat lahat, kasama sa pag-unlad

at pinunong bugok, dapat ilantad

sistemang bulok ay dapat palitan

at itayo'y makataong lipunan

- gregoriovbituinjr.

03.13.2025

* mula sa pahayagang Abante Tonite, Marso 13, 2025, p.7    

Almusal

ALMUSAL

nakakagutom sa madaling araw

kaya bumili muna ng pandesal

mamaya lang, puputok na ang araw

habang nariritong nag-aalmusal

nalilirip ay samutsaring paksâ

hinggil sa buhay at isyu ng masa

bakit naghihirap pa rin ang dukhâ?

bakit ba nagdidilim ang umaga?

bakit salot ang kontraktwalisasyon?

bakit manggagawa'y di maregular?

tibak na Spartan ba'y anong misyon

bakit ba trapo'y pulos lang paandar?

maraming napagninilayang kwento,

tula't sanaysay habang kumakain

ng pandesal, anong linamnam nito

ang tibak nga'y nagiging malikhain

- gregoriovbituinjr.

03.12.2025

Palawan pala'y inaangkin na ng Tsina?

PALAWAN PALA'Y INAANGKIN NA NG TSINA?

nabasa ko lang sa pahayagan kanina

Palawan pala'y inaangkin na ng Tsina?

akala ko ang Tsina'y Oso, iba pala

tulad na ba sila ng bundat na buwaya?

dahil ba may langis sa isla ng Palawan?

sinong magtatanggol sa islang anong yaman?

ang mga dukha? Pilipinong makabayan?

o kapitalistang limpak ang pakinabang?

sinong nasa Palawan? anong mga tribu?

may Intsik ba roong gubat na'y kinakalbo?

nagprotesta'y may panawagang nabasa ko:

igalang ang international maritime law!

marahil nga't wasto lamang ang maghimagsik

kung sariling lupa'y inaagaw ng Intsik

laban sa pananakop nila't paghahasik

upang kunin ang lupa ng bayang tahimik

- gregoriovbituinjr.

03.12.2025

* ulat mula sa pahayagang Bulgar, Marso 12, 2025, p.2

Mag-ingat sa 50℃ na init sa Abril

MAG-INGAT SA 50℃ NA INIT SA ABRIL

mag-ingat tayo, O, kababayan

sa Abril, kaytindi raw ng init

abot limampung degri ba naman

kahit klima na'y nagmamalupit

iyan ang prediksyon ng PAGASA

iyan ay paghandaan na natin

paalala saanman magpunta

payong at tubig ay laging dalhin

magsuot ng damit na maluwag

inom ng tubig bago mauhaw

panatilihing basa ang balat

lumabas pag di tirik ang araw

iwasan nating magka-heat istrok

magsuot ng sumbrero, magpayong

magpaalam, di muna papasok

kung palagay mo't tamang desisyon

- gregoriovbituinjr.

03.12.2025

* ulat mula sa pahayagang Abante, Marso 12, 2025, p.2

* PAGASA - Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration

Ang payo ng KWF

ANG PAYO NG KWF

sa inyo, Komisyon sa Wikang Filipino

agad akong sumang-ayon sa payo ninyo

na ating gamitin ang Wikang Filipino

sa paglilingkod sa taumbayan, saludo!

bilang makata at aktibistang Spartan

wikang Filipino'y tinataguyod naman

sa aming pananalita, sa pulong bayan

sa mga akda, sanaysay, kwento't tula man

mababasa sa Taliba ng Maralita

na aming pahayagan sa kilusang dukha

wikang Filipino ang gamit naming sadya

upang mapatagos sa masa ang adhika

sa wikang ito'y nag-uunawaan kami

sa ganitong paraan nakakapagsilbi

sa taumbayang higit na nakararami

salamat sa payo at kaygandang mensahe

- gregoriovbituinjr.

03.12.2025

* mapapanood ang bidyo ng KWF sa kawing na: https://www.facebook.com/share/v/16MZY1t1jc/ 

Nagpatiwakal nang dahil sa pag-ibig?

NAGPATIWAKAL NANG DAHIL SA PAG-IBIG?

O, pagsintang labis ng kapangyarihan

ang sabi nga noon ni Kiko Balagtas

sa panahong ito ay nabalitaan

dalawang binata, sarili'y inutas

nagpatiwakal nang dahil daw sa sinta

isa'y sa Lucena, at isa'y sa Romblon

nagkakalabuan, tila di kinaya

ang nasa damdamin, at nangyari iyon

bakit ba nangyari ang gayon, Kupido

sa puso ng dilag, may ibang kahati?

tadhana'y nagbiro, binata'y seryoso

may third party nga ba't may ibang nagwagi?

kayraming balitang pagpapatiwakal

ang pag-ibig nga ba'y sa hangal o banal?

- gregoriovbituinjr.

03.11.2025

* ulat mula sa pahayagang Pang-Masa, Marso 4, 2025, tampok na balita (headline) at pahina 2

Tanim-bala, ayon kay Lolit Solis

TANIM-BALA, AYON KAY LOLIT SOLIS

lumang drama na umano ang Tanim-Bala

sinulat ni Lolit Solis sa kolum niya

naulit na naman ba iyan sa NAIA?

kaytindi ng sabi niya: Nakakaloka!

paanong sa bagahe bala'y naisaksak

buti na lang, tatlong empleyado'y sinibak

sa modus nila'y kayraming mapapahamak

pawis ng biktima'y talagang tatagaktak

nakagagambala sa mga pasahero

iyang modus operandi ng mga loko

sana'y matigil na ang modus nilang ito

pigilan ang modus ng mga walang modo

mabibiktima nila'y talagang kawawa

tanim-bala sana'y tuluyan nang mawala

dapat nang matukoy sino ang may pakana

at mga suspek ay maparusahang sadya

- gregoriovbituinjr.

03.11.2025

* ulat mula sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, Marso 11, 2025, p.6, at pahayagang Bulgar, Marso 11, 2025, p.1 at 2

Ngunit, subalit, datapwat

NGUNIT, SUBALIT, DATAPWAT

nang kinapanayam si Canelo Alvarez

o ang boksingerong si Juan Manuel Marquez

sinasabi nila'y 'pero' na 'but' sa Ingles

sa salitang ito'y di ako nakatiis

isa ang 'pero' sa aking iniiwasan

sa pagkatha ng tula, kwento't sanaysay man

may salita kasi tayong katumbas niyan

na dapat palaganapin sa taumbayan

wikang Espanyol o Meksikano ang 'pero'

gamitin ito'y di masikmurang totoo

mayroon tayong salitang pamalit dito:

'ngunit, subalit, datapwat' katumbas nito

paumanhin kung sa katha ko'y di magamit

mabuti pang gamitin ang 'ngunit', 'subalit'

kaya sa mga akda ko'y iginigiit

ang taal nating salita nang di mawaglit

- gregoriovbituinjr.

03.11.2025

P.S.

may Pinoy na salita sa 'pero'

'ngunit, subalit, datapwat' ito

tara, gamitin nating totoo

sa ating sanaysay, tula't kwento

Anak ni Pacman, muling lalaban

ANAK NI PACMAN, MULING LALABAN

katukayo pala ni Pacman ang boxer na anak

na nagngangalang Emmanuel Joseph "Eman" Bacosa

na muling lalaban sa Blow-by-Blow, nakagagalak

may anak siyang boksingerong palaban talaga

si Eman, dalawampu't isang anyos, taga-GenSan

sa dibisyong lightweight ay kakasa sa taga-Congo

sa rekord nga'y mayroon lang siyang anim na laban

una'y draw, at apat ay knockout sa limang panalo

matangkad pa kaysa ama, na taas ay five-foot-ten

si Pacman ang kanyang inspirasyon at motibasyon

tulad din ng ama, ang kanyang kamao'y bigatin

na talagang paluluhurin ang kalaban doon

apelyido'y iba man, anak sa ibang babae

ni Pacman, sa karakas ay mana sa kanyang tatay

isang boksingerong dapat pa ring ipagmalaki

kaya kay Eman Bacosa, mabuhay ka! mabuhay!

- gregoriovbituinjr.

03.10.2025

* ulat mula sa pahayagang Bulgar, Marso 10, 2025

* boxing rekord mula sa kawing na: https://www.tapology.com/fightcenter/fighters/403555-eman-bacosa 

Kamatis at tuyo, na naman

KAMATIS AT TUYO, NA NAMAN

kamatis at tuyo ang ulam sa agahan

sa tanghali, kamatis at tuyo na naman

ang inuulam ay kung anong naririyan

wala nang pili, mahalaga'y mabusog lang

simpleng pagkain, puspusang pakikibaka

simpleng pamumuhay ng isang aktibista

kinakain ay tulad sa dyip, gasolina

ng katawan upang makakilos sa masa

pagkatapos magtipa ng mga sulatin

pagkatapos ng gawaing bahay, kakain

muling mag-oorganisa, at hahanapin

ang mga isyung dapat ipaglaban natin

paminsan-minsan lang ang tuyo at kamatis

bukas, sa bawang at sibuyas magtitiis

mahalaga'y malusog pa tayong aalis

at matatag kahit katawan ay manipis

- gregoriovbituinjr.

03.10.2025

Pagtuligsa sa pagpaslang sa pusa

PAGTULIGSA SA PAGPASLANG SA PUSA

nabasa ko lang sa pahayagang Remate

na may pinatay palang pusa sa Makati

suspek pala rito'y dayuhan, isang Intsik

na ugaling pinakita'y sadyang mabagsik

kaytagal ko na ring animal rights activist

bukod sa pagiging political activist

sa opisina, may asong inalagaan

sa bahay, alaga ko'y mga pusa naman

baka kaya suspek ay may mental health problem

kaya nakagawa ng karima-rimarim

bakit pinagmalupitan niya ang pusa?

pinagtripan? nakursunadahan bang sadya?

dapat kahit sa hayop maging makatao

'Be kind to animals!' panawagang totoo

- gregoriovbituinjr.

03.10.3035

* ulat mula sa pahayagang Remate, Marso 8, 2025, p.8

Pag-asa

PAG-ASA

habang may buhay ay may pag-asa

lahat ay pagbabakasakali

kailangan lamang kumilos ka

upang makamtan ang minimithi

habang may buhay ay may pag-asa

kaytagal na nitong kasabihan

na nababatid pa rin ng masa

sa pagharap sa kinabukasan

kayhirap mawalan ng pag-asa

lalo na't dama mo'y laging bigo

sa harap ng tambak na problema

ay walang kalutasang mabuo

habang may buhay ba'y may pag-asa?

iyan ang panghahawakan natin

baka mayroong bagong umaga

at mga problema'y malutas din

- gregoriovbituinjr.

03.09.2025

* larawan mula sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, Marso 9, 2025, p.11

Panawagan sa plakard

PANAWAGAN SA PLAKARD

simpleng panawagan ang nasa plakard

na tangan ng isang kababaihan

na dapat maunawaan at dinggin

nang malutas ang mga suliranin

ng masa sa kaharap na usapin

"Trabaho at Kabuhayan, Ngayon Na!"

at "Kabuhayan Para sa Lahat" pa

pati "Paalisin ang Korporasyong

Palakaya sa Fifteen Kilometrong

Municipal Waters!" ako'y sang-ayon

halina't dinggin ang kanilang tinig

at samahan silang magkapitbisig

lutasin ang mga nariyang isyu

karapata'y ipaglabang totoo

hanggang isyu nila'y maipanalo

- gregoriovbituinjr.

03.09.2025

* litratong kuha ng makatang gala noong Araw ng Kababaihan, malapit sa Mendiola

Isa na namang mental health problem na krimen

ISA NA NAMANG MENTAL HEALTH PROBLEM NA KRIMEN

ay, grabe talaga ang tampok na balita

na krimen sa kapatid na nakababata

kapatid na tatlong taon lang ginahasa

ng kanyang kuya, ulat na nakabibigla

labing-anim na taon ang suspek na praning

ginawa ang krimen nang siya na'y malasing

may mental health problem ba't ang utak na'y himbing?

napagtripan ang kapatid imbes nilambing?

batang babae'y kaawa-awa nga roon

hustisya sana'y makamtan ng batang iyon

nadakip ang suspek na tiyak makukulong

baka kaya nagawa sa droga pa'y lulong

may Republic Act na tayo, ang Mental Health Act

subalit kayrami pa ring napapahamak

marami pa ring ganyang krimen ang palasak

sugat ay di maghilom, tuloy ang pag-antak

- gregoriovbituinjr.

03.09.2025

* ulat mula sa pahayagang Bulgar, 03.09.2025, p.1 at 2, at pahayagang Pilipino Star Ngayon, 03.09.2025, p.9

* Republic Act No. 11036 - An Act Establishing a National Mental Health Policy for the Purpose of Enhancing the Delivery of Integrated Mental Health Services, na mas kilala ring Mental Health Act of 2018