Ang banta ng unos

maalinsangan ang paligid gayong nagbabanta
ang matinding unos na mananalasa sa madla
mabanas ang pakiramdam, payapa pa ang lupa
sa ulat nga'y kaybilis ng bagyo, dapat maghanda

ngayong madaling araw, ang paligid pa'y tahimik
di basa ang lansangan, wala pang ulang tikatik
sasalubong sa undas ang unos na anong bagsik
at maraming biyahero'y tiyak magsisitirik

maalinsangan, hinubad ko ang pang-itaas
inunan ang malaking librong may binubulalas
wala sanang tulo, at ang atip sana'y di butas
pinihit ang tsanel, walang kursunadang palabas

muli kong ipinikit ang inaantok kong mata
upang muling mapanagimpan ang diwatang sinta
nasaan na ang hanap na panlipunang hustisya
may banta mang unos, nariyan ang bagong umaga

- gregoriovbituinjr.

Tapusin na natin ang laban

niyurakan ng sistemang bulok ang pagkatao
ng laksa-laksang dukha't masisipag na obrero
sa tokhang nga'y barya-barya lang ang buhay ng tao
itanong mo man sa kasalukuyan mong gobyerno

wala nang prose-proseso ng batas ang ginawa
na naging patakaran na ng pinunong kuhila
kung sino ang suspek ay basta na lang bubulagta
kung sinong mapaghinalaan ay tutumbang bigla

tama ba ang ganitong walang proseso ng batas
alam mong panuntunang iyan ay tadtad ng dahas
pinaglaruan ang batas upang magmukhang butas
karapatan na'y balewala't kayraming inutas

dapat dinggin ng bayan ang hibik ng aping masa
at usigin ang mapang-api't mapagsamantala
dapat palitan ng bayan ang bulok na sistema
dukha'y magkapitbisig tungong ganap na pag-asa

ah, di pa tapos ang laban, di pa tapos ang laban
upang panlipunang hustisya'y makamit ng bayan
huwag hayaang "hustisya'y para lang sa mayaman"
tapusin natin ang laban, baguhin ang lipunan

- gregoriovbituinjr.

Sa ika-27 anibersaryo ng SANLAKAS

Sa ika-27 anibersaryo ng SANLAKAS

pagbati sa anibersaryong pandal'wampu't pito
ng ating party list na Sanlakas, mabuhay kayo!
tunay na lingkod ng mamamayan, ng simpleng tao
lalo't tinataguyod ay lipunang makatao

dalawampu't pitong taon na ang nakalilipas
nang magkaisa ang masa't tinayo ang Sanlakas
dalawang dekadang higit nilabanan ang dahas
upang lipunang ito'y maging patas at parehas

kahit nitong kwarantina'y nagbigay ng pag-asa
sa abot ng kaya'y nagbigay ng tulong sa masa
sa iba't ibang isyu ng bayan ay nakibaka
upang tuluyang mabago ang bulok na sistema

narito lang kami, taas-kamaong nagpupugay
sa Sanlakas dahil sa pakikibaka n'yong tunay
narito tayo, kapitbisig, susulong na taglay
ang pagkakaisa ng bayang may adhikang lantay

- gregoriovbituinjr.
10.29.2020

Ilang tanaga

ILANG TANAGA

I

bakit ba kinakapos

kaming mga hikahos

bakit laging hikahos

ang dukhang kinakapos

urong-sulong ang diwa

walang kumakalinga

lalo't di masawata

ang kahirapang lubha

bakit kami'y iskwater

sa bayang minamarder

ng hinalal na lider

na tila isang Hitler

laksa-laksa’y namatay

kayraming humandusay

inosente'y pinatay

naglutangan ang bangkay

II

puting-puting buhangin

nang tayo’y paunlarin

ngunit kung iisipin

may planong alanganin

City of Pearl malilikha

uunlad daw ng bansa;

ang nananahang dukha

kaya’y ikakaila

dukha’y mapapaalis

tiyak madedemolis

sa planong hinuhugis

ng burgis na mabangis

* Unang nalathala sa Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng pambansang organisasyong Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Oktubre 16-31, 2020, pahina 20.

Ang inidoro ng ginhawa

O, dama mo ang kirot ng tiyang di madalumat

tila baga pasan mo ang daigdig, O, kaybigat

na ang tanging lunas ay sa palikuran magbawas

at madarama ang ginhawang hinahanap-hanap

sa maraming bagay nga tayo'y abalang-abala

kayod ng kayod para sa kinabukasan nila

nagpapakabusog sa pagkaing di masustansya

tinatagay ang samutsaring alak at serbesa

ngunit anumang sarap ay sa kasilyas dudulo

at tunay na ginhawa ang dala ng inidoro

tulo ang pawis, tutop ang tiyan, pag wala ito

mamamatay kang di mo mawari, sakit sa ulo

mahalaga ang palikuran, iyong napagnilay

doon mo ilagak ang lahat mong sakit at lumbay

siya pala ang lunas sa mga problemang taglay

upang kaginhawaan ay maramdaman mong tunay

- gregoriovbituinjr.

Walang kumot sa pagtulog

pinagkukumot ako ni misis sa lalawigan

talagang ako'y laging pinaaalalahanan

ganyan ang pagmamahal, sadyang di matatawaran

magkasama sa kutson, may kumot pa kami't unan

subalit balik sa dati nang bumalik sa lungsod

hihiga sa silyang kahoy, walang unan at kumot

tila mandirigmang kung saan-saan napalaot

aba'y pag inantok na'y nakahubad pang matulog

kaysarap kasing umidlip sa papag man o sahig

kaysarap kasing humimbing pag nahiga sa banig

di gaya sa kutsong malambot na tila ligalig

di pa sanay magkumot sa lugar mang anong lamig

sanay mang humiga sa papag ng buong pagsinta,

kung saan mapasandal, pipikit at tutulog na

gayunman, huwag balewalain ang paalala

tandaang lagi ang bilin ni misis, "Magkumot ka!"

- gregoriovbituinjr.

Ang bago kong gunting na pangekobrik

nang makaluwas ng Maynila, una kong binili

ay isang munting gunting na siyang inihalili

sa naiwang gunting na pitong buwan ding nagsilbi

sa probinsya sa mga inekobrik kong kaydami

pulang gunting ang naiwan, asul ang binili ko

sinimulan ko agad ang pageekobrik dito

kayraming plastik agad ang naipon kong totoo

isang linggo pa lang, pinatitigas ko na'y tatlo

misyon ko na ang mag-ipon at maggupit ng plastik

tulong sa kalikasang sa basura'y humihibik

gagawin ko pa'y di lang ekobrik kundi yosibrick

mga upos ng yosi'y ilagay sa boteng plastik

mga naglipanang basura'y kakila-kilabot

naglutangan ang mga plastik at upos sa laot

ang bagong gunting sa pageekobrik ko'y nagdulot

ng saya, kaya pagsisilbi ko'y di malalagot

- gregoriovbituinjr.

Sibaka't TaKam sa agahan

SiBaKa - sibuyas, bawang, kamatis ang agahan

kasabay ng TaKam o talbos ng kamote naman

pawang pampatibay pa ng resistenya't katawan

aba'y nakabubusog din lalo't iyong matikman

itong SiBaKa'y ginayat ko't hilaw na kinain

habang TaKam naman ay isinapaw ko sa kanin

sinasanay ko ang katawan sa mga gulayin

mura lang at maaari mo pa itong itanim

bawasan na ang karne, ito ang aking prinsipyo

maging vegetarian ka rin minsan man sa buhay mo

maging budgetarian din, badyetin mo ang kain mo

magtipid man tayo, sa kalusugan ay seryoso

SiBaKa't TaKam sa agahan, magandang ideya

mga lunas pa ito sa sakit na nadarama

tara, simulan nating magTaKam at magSiBaKa

upang lumakas at tumindi rin ang resistensya

- gregoriovbituinjr.

Dinig ko rin ang pagbuhos ng malakas na ulan

dinig ko rin ang pagbuhos ng malakas na ulan

at sa radyo'y awit ng ASIN ang pumailanlang

ang pinamagatang "Masdan Mo Ang Kapaligiran"

ayon sa umawit, pag namatay "sana'y tag-ulan"

anya'y "upang sa ulap na lang tayo magkantahan"

nakipagsabayan ang patak ng ulan sa himig

ng awiting ang umawit ay kaylamyos ng tinig

habang nagsasalin ng akda, dama'y halumigmig

habang ninanamnam bawat salitang pumipintig

habang kunwa'y tumatagay ng lambanog at tubig

at pinagmasdan ko ang ulap sa labas, kay-itim

di pa naman gabi ngunit animo'y takipsilim

paano makakasilong sa punong walang lilim

kung puno'y pinagkakitaan na ng mga sakim

awit ay inunawa, kaybabaw, ngunit kaylalim

makabagbag-damdamin, mapagmulat, inspirasyon

upang kapaligiran ay pagmasdan natin ngayon

sangkaterbang plastik ang sa dagat na'y lumalamon

upos ng yosi'y nagkalat, kaytindi ng polusyon

sa nangyaring ito, bansa pa ba'y makakaahon?

- gregoriovbituinjr.

Kung sakaling ako ang tulang may sukat at tugma

kung sakaling ako ang tulang may sukat at tugma

ito'y pagkat sa diwa'y maraming kumakawala

samutsaring mukha, mababangis na dambuhala

ako'y abang makata sa anong gandang diwata

sabay naming lilikhain ang saknong at taludtod

upang hustisyang panlipunan ay maitaguyod

upang patuloy na magsipag ako sa pagkayod

upang matutong sumisid nang di naman malunod

malayang taludturan nga ba'y tunay na malaya

habang lipunang makatao'y hangad na malikha

nasa malayo man ang diwata'y kinakalinga

tumatakbo man ang diwa'y huwag sanang madapa

kinakatha ang mga diona, tanaga't dalit

na alay sa masa't sa diwata kong anong rikit

siya ang tula ko't ako ang tula niyang sambit

habang sa inhustisya, yaring pluma'y nagngangalit

- gregoriovbituinjr.

Nilalabanan natin ang mga hunyango't tuso

"Whoever fights monsters should see to it that in the process he does not become a monster." - Friedrich Nietzsche

nilalabanan natin ang mga hunyango't tuso,

mapagsamantalang trapo't sa bayan ay berdugo

inililigtas ang bayan sa diktador na gago

layon nating itayo ang lipunang makatao

nilalabanan natin ang mga tuso't tiwali

at bulok na sistema'y ayaw nating manatili;

para sa prinsipyo'y inalay ang buhay na iwi

gagampanang tapat ang tungkulin kahit masawi

ngunit tiyaking tanganang mahigpit ang prinsipyo

habang binabaka'y kalabang halimaw sa mundo

upang di rin maging halimaw pag tayo'y nanalo

lalo't ating itatayo'y lipunang makatao

pag nagwagi, adhika'y iluluklok sa pedestal,

magpapakatao, makikipagkapwa, may dangal

huwag tutularan iyang mga hunyangong hangal

upang di maakusahang isa ka ring pusakal

- gregoriovbituinjr.

Nilulupig ng mga hunyango ang laksang bansa

nilulupig ng mga hunyango ang laksang bansa

pulos tiwali ang sa posisyon nagkandarapa

sa sambayanan pa ba'y maglilingkod silang sadya

o magbubutas lang ng bangko, bayan ay kawawa

sigaw ng bayan, supilin ang mga mandarambong!

kung sila'y nariyan pa, bansa'y saan na hahantong?

ligalig ang bayan pag namuno'y laksang ulupong

dapat ay tunay na lingkod upang bansa'y sumulong

ngunit saan matatagpuan ang tunay na lingkod?

sa elitista bang sarili ang tinataguyod?

yaong sa puwet ng kapitalista humihimod?

o yaong sa buwis ng bayan laging nakatanghod?

anang awit, "ang hustisya'y para lang sa mayaman"

habang patuloy pa rin ang matinding kahirapan

dapat obrero't dukha'y maghimagsik nang tuluyan

upang bulok na sistema'y talagang mapalitan

- gregoriovbituinjr.

Tuluyan ko nang tinapos ang aking quarantine look

tuluyan ko nang tinapos ang aking quarantine look

pagkat nagpa-Maynila na't nilandas ang pagsubok

napagpasyahan ko agad magpagupit ng buhok

bagaman wala pang tulog at inaantok-antok

lumuwas upang makapagsimula sa trabaho

lalo't bagong opisina ang aatupagin ko

ang pagsasalin ng katha'y itutuloy ko rito

sa dalawang araw na miting na'y agad dumalo

bagong gupit, panibagong hamon, bagong simula

dalawang plastik na tsitsaron ang aking nginuya

habang santimbang tubig naman ang aking tinungga

inahit ang bigote't balbas, kuminis ang mukha

bagong gupit, nag-selfie, at naglinis ng paligid

maraming pagbabago't bagong simula ang hatid

tiyaking huwag magugutom kahit nagtitipid

kinakatha'y bagong paksa, mag-isa man sa silid

- gregoriovbituinjr.

Pagpalaot sa kabila ng bagyo

pagkakataong makawala sa buhay na buryong

subalit nagbantang may bagyo't aso'y umalulong

napurnada na naman, napalaot sa linggatong

walang masakyan gayong sa plano'y ayaw umurong

hintay lang, paraanin muna si bagyong Pepito

at tiyak nang papalaot sa lungsod ang tulad ko

baka di na makayanan ang payapang delubyo

kaya iiskyerda na matapos lang itong bagyo

isang pulong nga "rain or shine" ay dadaluhang pilit

sa lungsod pa'y naghihintay ang trabaho kong hirit

bagong opisina'y aayusin ko pag sumapit

sa lungsod, may bagyo man, biyahe ko'y igigiit

sige, basta may masasakyan, ako'y lalarga na

ayoko nang panahon pa dito'y magpalipas pa

may dapat gampanan, trabaho kong nakatalaga

bilang sekretaryo heneral ay papalaot na

- gregoriovbituinjr.

Ako'y tibak

Ako'y tibak

ako'y tibak na wala sa dulo ng bahaghari

pagkat nakikibakang ang kasama'y dukhang uri

upang lupigin ang bata-batalyong naghahari

upang pagsasamantala't pang-aapi'y mapawi

adhika'y karapatan ng tao't ng kalikasan

naggugupit ng plastik, inaaral ang lipunan

nageekobrik, bakit may mahirap at mayaman

magbukod ng basura, maglingkod sa sambayanan

hangad na maitayo ang lipunang makatao

na walang pagsasamantala ng tao sa tao

dukha man, karapatang pantao'y nirerespeto

bawat isa'y makipagkapwa, may wastong proseso

isinasabuhay ko ang proletaryong hangarin

upang pagsasamantala't pang-aapi'y durugin

sa kabila ng karukhaa'y may pag-asa pa rin

tayo'y magekobrik, bulok na sistema'y baguhin

ako'y karaniwang tao lang na hilig ay tula

na sinusulat ay buhay ng manggagawa't dukha

nasa Kartilya ng Katipunan nga'y nakatala

ang niyakap kong prinsipyo't tinanganang adhika

- gregoriovbituinjr.

Pagninilay sa aking lungga

Pagninilay sa aking lungga

minsan nga ako'y di mapakali sa aking lungga

lalo na't sugat ng alaala'y sinasariwa

upang itala ang buhay ng binabalewala

bakasakaling makaahon sa danas na sigwa

kayraming litrato ng mga balyenang tumirik

ang mata dahil kumain ng sangkaterbang plastik

paano ba magtutulungan sa pageekobrik

nang masagip ang kalikasan sa kanyang paghibik

oo, pangarap ko'y makaahon, di ang makahon

sa nadamang kahungkagang sa puso'y lumalamon

mabuti nang sumagasa sa bangin ng kahapon

kaysa dumaluhong pa ang kaburyungan ng ngayon

matutunton pa kaya ng lakan ang kanyang dayang

na matagal nang nawala't may iba nang hinirang

matutulungan ba ang mga pesanteng hinarang

ang karapatan sa lupang dapat nilang malinang

narito man ako sa aking lungga, nagmamasid

katiwalian at karahasan ay nababatid

karapatan ay ipagtanggol, huwag maging umid

ang hustisya'y ipaglaban, buhay man ay mapatid

- gregoriovbituinjr.

Ang karatula sa dyip

Ang karatula sa dyip

isa ngang palaisipan ang karatula sa dyip

pagkat tanong iyon na agad kang mapapaisip

"Sino ba ang sinungaling?" ay agad kong nahagip

habang sa biyahe'y nakawala iyon ng inip

subalit tanong na iyon ay may karugtong naman

sa pagtugon ay may dalawa kang pagpipilian:

"ang matanda ba o ang elepante ang katawan?"

may-ari ba ng dyip ay may problema sa tahanan?

sinong pinatamaan ng ganoong patsutsada?

ang sariling ina o ang biyenang lumba-lumba?

ang matandang kasera o ang matabang asawa?

wala tayong alam, isa lang itong sapantaha

tayo din ay may problema't sariling mga danas

hayaan natin sila sa ganoong alingasngas

baka nga problema nila'y kanila nang nalutas

habang tayo'y patuloy pa sa nililikhang bukas

- gregoriovbituinjr.

Gaano nga ba kahalaga ang puno?

Gaano nga ba kahalaga ang puno?

gaano nga ba kahalaga sa akin ang puno?

gaano nga ba kahalaga sa iyo ang puno?

gaano nga ba kahalaga sa atin ang puno?

gaano nga ba kahalaga sa mundo ang puno?

ang mga puno'y nagbibigay ng lilim sa labas

ang mga puno'y tahanan ng hayop na ilahas

ang mga puno'y maraming binibigay na prutas

tulad ng bayabas, kalumpit, duhat, sinigwelas

ang mga puno'y nagbibigay ng kahoy sa madla

ang mga puno'y pananggalang sa mga pagbaha

ang mga puno'y tagapagligtas mula sa sigwa

tulad ng punong dita nang si Ondoy ay nagwala

ganyan kahalaga ang mga puno sa daigdig

kaya mga daing nila'y ating bang naririnig?

pag nawala ang puno'y walang huni ng kuliglig

halina't puno'y alagaang nagkakapitbisig

- gregoriovbituinjr.

Ang gawain kong pagsasalin

Ang gawain kong pagsasalin

may kompyuter na't wifi, mayroong teknolohiya

magsalin ng Ingles sa Filipino'y madali na

subalit pag ninamnam mo ang salin mong binasa

minsan, mali ang kahulugan sa iyong panlasa

kaya ako'y nagsasalin sa mahabang estilo

bawat pangungusap ay isusulat sa kwaderno

di laging literal na salita, unawain mo

upang iyong makuha ang kahulugan ng wasto

di lang bolpen at kwaderno ang iyong gagamitin

kundi dalawang wika'y kabisado mo't namnamin

nirerepaso't binabalikan ang mga salin

pangungusap at talata'y dapat mong unawain

kung Pluto'y dwarf planet, ang salin ba'y dwendeng planeta

gayong di ito dwende kundi maliit sa iba

dwarf dahil maliit, di dahil dwendeng may mahika

mainam bang Pluto'y tawaging punggok na planeta

suriing mataman ang nakapaloob na diwa

na nais iparating sa madla niyong may-akda

upang kahulugan sa salin ay walang kawala

upang manamnam mo ang lasa ng bawat salita

salin ng salin, dapat batid ang sariling sulat

upang sa kompyuter ay maitipa ng maingat

diksyunaryo ng mga salita'y tangan ding sukat

bilang sanggunian kung ang salita'y nararapat

- gregoriovbituinjr.

365 basong karton kada taon

365 basong karton kada taon

ginagamit ko'y isang baso lamang sa tahanan

na matapos magkape'y akin namang huhugasan

walang basong kartong itatapon sa basurahan

kundi yaon lamang plastik ng kapeng pinagbilhan

ginagamit naman sa kapehan ay basong karton

kung araw-araw isang beses kang magkape doon

bilangin mo't ang nagamit sa isang buong taon

ay tatlong daan, animnapu't limang basong karton

ikaw pa lang iyon, paano kung ang magkakape

ay isang daan bawat araw, di lang ito triple

tatlumpu't anim na libo't limangdaang kinape

sangkaterbang basurang ito'y suriing maigi

kung sa kapehan, basong hugasin ang gagamitin

walang basong kartong basurang papatas-patasin

kaylaking tipid ng may-ari sa kanyang gastusin

nakatulong pa sila sa kapaligiran natin

sa ating pagkakape, minsan ito'y pag-isipan

mga plastik ng kape'y maiekobrik din naman

maaksayang pamumuhay ay dapat nang iwasan

at isipin din ang kalagayan ng kalikasan

- gregoriovbituinjr.